Londra merkezli uluslararası düşünce kuruluşu Ember, Türkiye'nin 2025 yılı elektrik üretim verilerinin analiz edildiği ve bu üretimin Avrupa ve bölge ülkeleriyle karşılaştırıldığı Türkiye Elektrik Görünümü 2026 raporunu yayımladı.
Bu yıl beşincisi hazırlanan rapora göre, Türkiye'de geçen yıl rüzgar enerjisinde 1,9 gigavatla tüm zamanların en yüksek kurulumu gerçekleşti, güneşten elektrik üretimi ise hızlı artış gösterdi.
Böylece, rüzgar ve güneş enerjisinin elektrik üretimindeki toplam payı ilk kez yüzde 22'ye ulaştı. Bu eşik, Türkiye'yi Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya'daki 16 ülke arasında yüzde 20 eşiğini aşan tek ülke konumuna getirdi.
Rüzgar ve güneşin elektrik üretiminde ulaştığı payla Türkiye Avrupa'da talebi en yüksek 24 ülke arasında rüzgardan elektrik üretiminde 15'inci, güneşten üretimde 14'üncü ve toplam yenilenebilir kaynaklardan üretimde ise 16'ncı sırada yer aldı.
Türkiye'de rüzgar ve güneş enerjisinden elektrik üretiminin bu eş zamanlı yükselişiyle, doğal gazın elektrik üretimindeki payı 2025'te yüzde 22'ye geriledi. Ancak temiz enerjideki bu ivmeye rağmen, kömür yüzde 34 payla Türkiye'nin elektrik üretimindeki en büyük payı tutmaya devam ediyor.
Rapora göre, Türkiye'de 2022'den beri yeni kömür santralinin devreye alınmaması, kömürden elektrik üretimindeki artışı yavaşlattı ancak bu yıl itibarıyla yerli kömür santrallerine uygulanacak alım garantilerinin kömürden üretimi yeniden artırabileceği tahmin ediliyor.
Kuraklığın hidroelektrikte yarattığı kayıp yıllık ek 1,8 milyar dolarlık gaz ithalatına yol açıyor
Raporun son 30 yılı kapsayan analizi, Türkiye'nin en büyük üç barajı olan Atatürk, Karakaya ve Keban'da son 10 yıldaki ortalama elektrik üretiminin 1996-2005 dönemine göre yüzde 29 azaldığını ortaya koydu.
Kuraklık nedeniyle hidroelektrikte yaşanan bu üretim kaybı, doğal gaz santralleri ile ikame ediliyor ve bu durum Türkiye'ye yılda ortalama 1,8 milyar dolarlık ek doğal gaz ithalatına yol açıyor. Enerji krizinin yaşandığı ve fiyatların arttığı yıllarda bu rakam daha yüksek seviyelere çıkabiliyor.
Raporda, hidroelektrik santrallerinin güneş gibi kaynaklarla çeşitlendirilmesinin ekonomik ve enerji güvenliği açısından önem taşıdığı vurgulanıyor.
Batarya projesi kapasitesinde Türkiye Avrupa'da lider
Üretimdeki payı artan rüzgar ve güneş enerjisini destekleyerek şebeke güvenliğini artıracak batarya projelerinde ise Türkiye, Avrupa'da lider konumda yer alıyor.
Türkiye 2022'de duyurulan depolamalı rüzgar ve güneş santrali uygulamasıyla, 33 gigavatlık batarya proje kapasitesine ulaşarak tüm Avrupa Birliği ülkelerini geride bıraktı. Bu kapasite, Türkiye'nin mevcut rüzgar ve güneş enerjisi gücünün yüzde 83'üne denk gelerek Avrupa'nın en büyük depolama proje stoklarından biri olarak öne çıkıyor.
Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, rapora ilişkin değerlendirmesinde, Türkiye'de son yıllarda rüzgar ve güneş enerjisinden elektrik üretiminde önemli artış sağlandığını belirtti.
Ancak hidroelektrik ve jeotermal gibi diğer yenilenebilir kaynaklar dahil edildiğinde yenilenebilir enerjinin Türkiye'nin elektrik üretimindeki payının hala birçok Avrupa ülkesinin gerisinde bulunduğunu kaydeden Alparslan, şu ifadeleri kullandı:
"Öte yandan Türkiye rüzgar ve güneş enerjisinde, Orta Doğu, Orta Asya ve Kafkaslar bölgesindeki ülkeler arasında açık ara lider konumunda. Son dört yılda ikinci kez yaşanan küresel fosil yakıt krizi, temiz enerjiye geçişin önemini daha da artırdı. Türkiye'nin bu krizlere karşı yenilenebilir enerjinin gücüyle geliştireceği direnç, sadece enerji güvenliğini sağlamakla kalmayacak, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Zirvesi COP31'e ev sahipliği yapmaya hazırlanırken Türkiye'ye bölgesel enerji dönüşümünde gerçek bir öncülük fırsatı sunacaktır."
Kaynak: AA
