Evliya Çelebi'nin 17. yüzyılda kaleme aldığı Seyahatnâme'de hamsi için ayırdığı o meşhur bölümde, "hamsi pilakisi" (veya kendi deyimiyle hamsi taamı) tarifi oldukça detaylı ve o dönemin damak tadına uygun şekilde verilmiştir.
Bu seçenekler arasında, Evliya Çelebi'nin tarifinde yer almayan malzeme Domates'tir.
Bunun tarihsel ve gastronomik nedenleri şöyledir:
-
Domatesin Yokluğu: Evliya Çelebi bu eserini 17. yüzyılda yazmıştır. Domates ise Amerika kıtasının keşfinden sonra dünyaya yayılmış, Osmanlı mutfağına ve Anadolu topraklarına girişi ise ancak 18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın başlarını bulmuştur. Dolayısıyla Çelebi'nin yaşadığı dönemde domatesli bir yemek tarifi vermesi kronolojik olarak imkansızdır.
-
Tarifindeki Malzemeler: Çelebi, hamsi pilakisini (yahnisi) tarif ederken; temizlenmiş hamsilerin üzerine bolca soğan, maydanoz, karabiber ve senin seçeneklerinde olan tarçın eklendiğini belirtir. Hatta yemeğe tatlı-ekşi bir aroma katması için kuru üzüm konulduğunu da yazar.
-
Pırasa ve Kereviz: Bu sebzeler o dönemde Osmanlı mutfağında yaygın olarak kullanılan "kış sebzeleri" olduğu için, hamsi gibi bir kış balığının yanına veya içine (özellikle pırasalı hamsi gibi türevlerde) yakıştırılan ve tariflerde zikredilen malzemelerdir.
Cevap: Domates
Kaynak: Haber Merkezi
