İmam Buhari olarak bildiğimiz Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî el-Buhârî (ö. 256/870) Kur'ân-ı Kerîm'den sonra en güvenilir kitap kabul edilen el-Câmiʿu'ṣ-ṣaḥîḥ adlı eseriyle, "Buhari Hadisleri”yle tanınmış büyük bir muhaddistir. Rivayet ettiği hadislerden İslam Dünyasının asırlardır faydalandığı İmam Buhari Özbekistan'ın Semerkant vilayetine yakın bir yerde medfundur. Bilindiği üzere hadisler Allah (c.c.)'ın kelamı Kuran-ı Kerim'i ve elçisi Hz. Peygamber (s.a.v.)'i anlamanın usulü ve rehberidir. Temel eser ve kaynak olarak kabul edilen Kütüb-ü Sitte ( Altı Hadis Kitabı)'nin ilk sırasında yer alan kaynak eser ise Sahih-i Buhârî (el-Câmiu's-Sahih)'dir.
İLİM YOLCULUĞU ve HADİS SÖZCÜLÜĞÜ
İmam Buhari genç yaşından itibaren çok sayıda ilmi seyahatlere çıkmış, Mekke, Medine, Bağdat, Basra, Dımaşk, Belh, Merv, Kufe, Nişabur gibi şehirler arasında gidip gelmiş,hadis alimleri ve hafızlarıyla bir arada olmuş, dersler almış ve dersler vermiştir. İlmi, irfanı, edebi, aklı , zekası , hafızası, basireti ,feraseti ve cesaretiyle görenlerin ve duyanların hayretini ve takdirini kazanmıştır. Hakkı söylemekten ve ilmi esirgemekten sakınmamış, yoğun seyahatler ve imtihanlardan sonra Buhara'ya dönmüştür. Bazı insanların dedikodularından dolayı, fitneden uzaklaşmış, Buhara'yı terketmek zorunda kalmış, Semerkant'a ulaşamadan hastalanmış, Hartenk kasabasında H.256 yılının ramazan bayramı gecesi vefat etmiştir (1 Eylül 870) . Hem Cuma ve hem bayram gecesi , Perşembe'yi Cuma'ya bağlayan ramazan gecesi Hakk'ın rahmetine kavuşmuştur. Cuma günü defnedilmiştir.
İBRET ,HİKMET , TEVAFUK , İLAHİ LÜTUF ve KADERİN CİLVESİ
Doğduğu şehri dönemin valisinin fitnesinden dolayı terketmek zorunda kalan, seferde , gurbette ve hasta olarak vefat eden İmam Buhari asırlarca müslümanların gönlünde yer almıştır. Bugün devasa, muhteşem ve çok fonksiyonlu bir külliyede , devletin ve halkın hürmetiyle yad edilmektedir. Kabri Semerkant'ta , dünyanın her yerinden binlerce, onbinlerce ziyaretçinin uğrak noktasıdır.
Vefat ettiği 870 yılından 2026 yılına kadar 1156 yıl geçmiş, 19 Mart 2026 Ramazan Bayramının Cuma gününe denk gelen birinci günü adına yapılan külliyenin camisinde yaklaşık onbin kişinin katılımıyla bayram namazı kılınmıştır. Nee kadar güzel bir tevafuk olmuştur. Ne güzel hikmet ve ne acayip ibrettir. Bu ancak ilahi bir lütuftur, kaderin ve tarihin manidar cilvesidir.
ÖZBEKİSTAN DEVLETİNİN VEFASI ve DEVLET BAŞKANININ KADİRŞİNASLIĞI
Özbekistan'da devlet başkanı ve kadrolarının öncülüğü ,samimiyeti, rehberliği, vizyonerliği ve ufukları sayesinde çok kıymetli milli, manevi, tarihi, ilmi , kültürel çalışmalar yapılmakta ve eserler ortaya konulmaktadır. Özbekistan Devleti tarafından Semerkant'ın Payerik ilçesinde İmamı Buhari Külliyesi ( Kompleksi) inşaa ve imar edilmiş ve İslam Dünyasının en önemli merkezlerinden birisi olrak hizmete girmiştir. Taşkent'te açılan İslam Medeniyet Merkezinden sonra Ramazan Bayramının birinci günü on bin kişiyle kılınan bayram namazından sonra külliyenin resmi ve manevi açılışı gerçekleşmiştir. Buhari Hazretlerinin kabrini ziyaret eden Devlet Başkanı Şevket Mirziyayev burada önemli mesajlar vermiştir. Devlet Başkanı Mirziyayev önceki yıllarda BM Genel Kurulu'nda bir konuşma yaparak , ilk defa İmam Buhari'nin mübarek adını BM'de dillendiren bir kişi olmuştur. "Mukaddes dinimizin, büyük atalarımızın ve düşünürlerimizin öğretilerinin araştırılması ve yaygınlaştırılması yolundaki çabalar”dan zaman zaman bahseden Sayın Mirziyayev'in Buhari Külliyesi'nin yapılmasında samimiyeti ve kadirşinaslığı tezahür etmiş, Özbekistan Devleti tarihi bir adım atmış, vefa göstermiş ve muhteşem bir eser ortaya çıkmıştır. Asırlarca İslam Dünyasını Buhari Hadisleriyle aydınlatan büyük muhaddis ve fakih İmam-ı Buhari Hazretlerine vefa gösterenleri tebrik ve takdir etmek, şükranlarımızı ve minnettarlığımızı iletmek vazifemizdir.
İMAM BUHARİ KÜLLiYESI ( KOMPLEKSi) HAKKINDA BAZI BİLGİLER:
Yazımızı bazı külliye hakkında önemli bilgileri sunarak tamamlayalım...
2019 yılında inşaatına başlanan külliye 45 hektarlık bir alana oturmaktadır. İmam Buhari türbesi, 10.000 kişilik bir cami/mescid , bir idari bina, bir müze ve giriş-çıkış sundurmalarını içeren tek bir mimari bütündür. Oteller, otoparklar ve yeme-içme mekanları gibi ziyaretçiler için gerekli tüm tesisler külliyede yer almaktadır. Mescidde 14 mavi kubbe ve 4 adet 75 metrelik minare yer almaktadır. 1 adet dört yıldızlı, 2 adet üç yıldızlı otel, 176 yatak kapasiteli 22 aile pansiyonu ve bir otopark, 154 sütunlu muhteşem bir revak inşa edilmiştir. Bu tesisler iletişim ağlarıyla tam donanımlı olup, bölgede peyzaj çalışmaları yapılmıştır. İmam Buhari külliyesi daha önceki yıllarda günde 12.000 ziyaretçiye hizmet verirken, şimdi günde 65.000 kişiyi ağırlayabilecek kapasiteye ulaşmıştır.
Külliye'de en gelişmiş bilgi teknolojileri kullanılmış, 9 bölümden oluşan eşsiz ve yeni bir konseptin hakim olduğu müze bulunmaktadır. Müze, İslam dünyasında Hadis Sultanı olarak tanınan İmam Buhari'nin hayatını ve ilmi mirasını gösteren eserlerle tezyin edilmiştir. Kuran-ı Kerim'de geçen 25 peygamberin tarihine, Hz.Muhammed (s.a.v.)'in soy ağacına, Mekke ve Medine'deki hayatına ve hadislerin derlenmesine ve yazılmasına dair bilgiler müzede yer almaktadır.
Bu muhteşem külliyenin hayırlara vesile olmasını Yüce Rabbimizden niyaz diyoruz.
