Özbekistan'da başta İmam Buhari Hazretleri olmak üzere Ahmed Yesevi, Ali Şir Nevayi, Emir Timur, Necmeddin Kübra, İmam Maturidi, Biruni gibi tarhimizin en önemli şahsiyetleri üzerine sürekli toplantılar düzenlenmektedir. Üniversitelerde, çeşitli kurumlarda yapılan konferans, sempozyum ve etkinliklerde onların hayatı ve eserleri anlatılmakta, tecrübeli ilim adamlarının yanında genç akademisyenler ve araştırmacılar teşvik edilmekte, tebliğ ve makaleler yazılmaktadır. Her yıl 14 Şubat günü Timurilerden Babürlü Devletinin kurucusu Zahuriddin Muhammed Babürşah, doğum günü vesilesiyle yapılan toplantılarda hayatı, eserleri ve etkileriyle yad edilmektedir.
6 Muharrem 888'de (14 Şubat 1483) Fergana'da doğan Zahîrüddîn Muhammed Bâbür Asya'nın tarihni değiştiren büyük bir hükümdardır.
Türk tarihçisi Ömer Faruk Akün'e göre, "Babür Şah, bir insanda aynı zamanda bir araya gelemeyecek çeşitli kabiliyet ve değerleri ahenkli bir terkip içinde toplayabilmiş, eşsiz bir hükümdar olarak, yalnız Türk tarihinde değil, Doğu ve Batı âleminin büyük şahsiyetler galerisinde, günümüzde hayranlıkla seyredilen bir portre olmuştur”. Babürlüler Hanedanının ve devletinin kurucusu Babür, kendisini Timurilerin devamı olarak vasıflandırmıştır. 1526-1858 yılları arasında Hindistan'da hüküm süren Hint-Türk devleti, bir medeniyeti inşa etmiştir. Babür, birçok hususiyetleri muhtevi, kuvvetli bir hükümdardır. İyi bir asker, komutan, devlet adamı, idareci, diplomat, alim, edip, şair, yazar, sanatkâr, hattat, müzisyen, bestekar, bahçe mimarıdır. İyi bir aile reisi, bir derviş, sufidir. Sporun birçok alanında mahir olan Babür, sarayda bulunan en mühim alimlerden faydalanmıştır . Babasının mürşidi, kendi ismini koyan Hace Ubeydullah-ı Ahrar'ın, yine alim Hace Mevlâna Kadı'nın dualarına nail olmuştur. Hoca Ahrar Veli'den fetih, zafer müjdelerini ve işaretlerini rüya yoluyla aldığını hatıratında yazmıştır . Babür'ün yaşadığı çevre, akrabaları, tabi olduğu ananeler yüksek seviyede terbiye almasının, kâmil bir insan, asker, lider haline gelmesinin saikleridir .
Babür, stratejik, siyasi ve askeri zekaya sahip bir liderdir. İki büyük meydan savaşını stratejik dehası ile kazanmıştır . Panipad Muharebesi'nde Hindistan'ın en kuvvetli racasını mağlub etmiştir. Osmanlı harp stratejisini tatbik ettiği, Osmanlı topçu ustalarından faydalandığı harp sonucunda Hint-Türk Devletini kuran Babür, Hindistan tarihinde konvansiyonel silahları ilk defa kullanan bir hükümdar olmuştur . Babür, gaye ve hedeflerine odaklanan, azim, sebat sahibi, yılmayan, yorulmayan, kararlı bir hükümdardır. Maveraünnehir'de hakimiyet kuramayacağını fark etmiş, zengin ve geniş bir coğrafya olan Hindistan'a yönelmiş, ideallerini o topraklarda hayata geçirmiştir . Asırlarca Hint coğrafyasında Babürlülerin yaşamasını sağlayacak hanedanını kurmuştur İlmi, kültürel alanlara ağırlık vermiş, müesseseler kurmuş, imar faaliyetlerine önem vermiş, halkı medenileştirmiştir. İktisadi ve içtimai müşahedeleri itibariyle sulama ve ziraate önem vermiş, kalkınmayı sağlamıştır .
Kadınlara içtimai ve siyasi alanda yer açmıştır. Gördüğü yerleri, karşılaştığı cemiyetleri en kritik noktalara kadar tahlil etmiştir. Türkçe ve Farsçayı çok iyi bilmesine rağmen Türkçe yazmayı tercih etmiştir . Sadî Şîrâzî, Firdevsî, Hâfız-ı Şîrâzî, Nizamî, Mevlânâ Celâleddin Rûmî, Ali Şir Nevâî ve Molla Câmî'nin eserleri, şiirleri Babür'ün bilgi kaynakları olmuştur .
Babür güzel ahlak, adalet, fazilet, sehavet sahibidir. Kazandığı toprakları, ganimetleri kumandanlara, askerlere, halka paylaştırmıştır . Kendisine bir hiçbir şey ayırmadığı için. "Kalender Hükümdar” olarak anılmıştır. Meşhur tarihçi Mirza Haydar Duğlat, Babür'ü, kendisini düşünmeyen cömert, "ananelere uymayan, yeni anane ihdas eden bir şahsiyete sahip hükümdar” olarak tanımlamıştır . Aileye, akrabaya önem vermiş, maiyetindekilere merhametli davranmıştır. Asilere, haramilere karşı ise şiddetli olup, cezalandırmıştır. İyi bir Müslüman olmakla beraber milli hususlarda aidiyeti güçlü sayılmıştır . Hayatında karşılaştığı zor durumlarda sığındığı, rehber edindiği Ayet-i Kerime'lerden Babürname'de bahsetmektedir. Kuran-ı Kerim'e vakıf, samimi, Allah'a dua eden ve mütevekkil bir mümin olduğu anlaşılmaktadır . Tasavvufla hemhal olmuş, maneviyatı kuvvetli bir liderdir. Risale-i Validiyye eserini Hâce Ahrar-ı Veli'nin bereketine, himmetine nail olmak, hastalığına şifa bulmak üzere tercüme ettiğini beyan etmektedir . Babür'ün "Dervişler ile hiçbir akrabalığım olmamakla beraber, onlara canı gönülden bağlıyım; Şah'lık ile dervişliğin birbirinden uzak olduğunu söyleyemem; Şâh'ım, fakat dervişlerin bendesiyim” sözleri tasavvufa temayülünü göstermektedir.
Hindistan'ın ilk başbakanı, Hindu Jawaharlal Nehru'ya göre, Babür Hindistan'da farklı kültür, ırk, din, mezhep aidiyete sahip insanları bir arada idare etmiş, onların takdirini, muhabbetini ve rızasını kazanmıştır . Babür, kendisine ittiba edenlerin haklarını koruyan, her türlü fedakarlığı yapabilen bir karaktere sahiptir . Nehru O'nun mezhepçi, mutassıp olmadığını belirtmektedir. Çatışan, iç kargaşa içindeki küçük devletleri bir bayrak altında toplamış, birlik ve düzeni temin etmiş, huzurlu, barış içinde bir hayatı sunmayı amaç edinmiş, bunu sağlamış, Hindistan kültür ve sanat, mimarlık ve medeniyetin bütün alanlarında ilerlemeler yaşanmıştır Babür, zamanın şartları dahilinde "sosyal/içtimai devlet”i kurmuştur. Sosyal kalkınmayı sağlamış, insan şeref ve haysiyetine uygun olarak hayat şartlarını iyileştirmiştir. Halkın gelir seviyesini yükseltmiş, ev sahibi olmalarına çalışmıştır. Çevre tanzimine ve temizliğe önem vermiştir. İdarecilerle halkın birlikteliğine, yönetime katılmalarına çalışmıştır. Adaletin yerleşmesine, zulum ile mücadeleye ağırlık vermiştir. Babür farklı unsurların asırlarca birlikte, bir arada yaşamasını sağlayacak cemiyet nizamını tesis ettiği için, Hindistan Babürlüler devrinde birlikte yaşama için çok önemli bir misal teşkil etmiştir.
Hayatı harplerle geçen bir hükümdarın edebiyat, sanat, musiki ile ileri derecede alakadar olması, kıymetli eserler yazması ruh, gönül, zihin, fikir dünyasının enginliğini göstermektedir. Hak ve halk sevgisi, merhamet, adalet, vicdan insaf sahibi olması, zulme karşı mücadele etmesi, farklı kültürleri bir arada tutabilmesi, eşit davranması, ayrımcılık yapmaması liderliğinin en bariz vasıflarıdır. Sadece maddî menfaat için insanlara zarar verenleri tenkit etmiş, "üç günlük dünya” için bunların yanlış olduğunu belirtmiştir.
İngiliz tarihçilere göre Babür, Hindistan'da düzenli bir idare yok iken, ilk hükümet sistemini kuran hükümdardır. Türkçe, Farsça ve mahalli dillerin birlikte kullanılmasını başarmıştır. Ecdadına ve atalarına bağlıdır. Devletini Emir Timur'dan başlatmıştır. Yeniliğe, tekniğe açıktır. İlim, irfan, sanat, edebiyat, musiki, spor, askerlik sahasındaki maharetleri muvaffakiyetinin temel taşlarıdır.
Türkiye'de Babür Şah'la ilgil çalışmalar yeterli düzeyde değildir. Son yıllarda bazı ilim adamları ve akademisyenlerin gayreteri ve eserleri gözükmekle beraber daha çok araştırılması ve tanınması hükümdardır. Özbekistan Babür Şah'ı kendi liderleri olarak anmaktadır. Hindistan ilim,siyaset çevrelerinde Babür Şah'ın etkisi devam etmektedir. Bir başka yazıda Nehru'nun kızı Hindistan Başkanlığı yapmış Indra Gandhi, oğlu Rajuv ve torunu Rahul'un Babür Şah'la ilgili davranışlarından bahsedeceğiz.
