Özbekistan, 1 Eylül 1991 yılında bağımsızlığını ilan etmişti. Eylül 2026 yılında Bağımsızlığın/Müstakilliğin 35. yılı için geniş hazırlıklar yapıldığını medyaya çıkan haberlerden okuyoruz. Mayıs 2026 ayından bu tarafa ülke genelinde birçok vilayette Müstakillik/Bağımsızlık Festivalleri ("Mustaqillik to‘yi”) düzenlenmektedir. Özbekçede "Müstakillik Günleri” denmektedir. İstiklali kazanmak, müstakil/bağımsız olmak anlamında "müstakillik/bağımsızlık” kullanılıyor. Kelime bize de yabancı değildir.
"Yeni Özbekistan”
Özbekistan; müstakilliği/bağımsızlığı kalıcı, devamlı kılmak, toplumsal zihniyeti inşa etmek, devlet ve millet bütünlüğünü tesis etmeye çalışıyor. Orta Asya Türk Cumhuriyetleri, şimdiki Türkistan coğrafyası veya Merkezi Asya ülkelerinin (Özbekistan'da daha çok bu tanım kullanılıyor) etnik ve kültürel yapıları, iradi ve zorunlu göçler sebebiyle geçtiğimiz yüzyıllarda farklı hale gelmişti. Her ülke dil, bayrak ve para ile bağımsızlığını ilan etmişti; ancak sınırlar içerisinde farklı unsurlar ve kültürler varlığını korudu. Mesela Kazakistan'da Özbekler, Uygurlar, Kırgızlar; Özbekistan'da Kazaklar, Kırgızlar, Tacikler; Tacikistan'da Özbekler ve çeşitli unsurlar vardır. Ruslar ve çeşitli sebeplerle yerleşmiş az sayıda da olsa farklı dini aidiyetler birlikte yaşamaktadırlar. Her ülkede bulunan farklı kimlikler o ülkenin vatandaşıdırlar. Bu kapsayıcı ve kuşatıcı yaklaşım, "Üçüncü Rönesans” hedefiyle birleştirilerek "Yeni Özbekistan” olarak sunulmaktadır.
Özbekistan'da Bağımsızlığın 35. Yılı İçin Belirlenen Slogan: "Tek Vatan, Tek Halk”
Özbekistan Devlet Başkanı bir konuşmasında, Özbekistan'da on ayrı etnik unsurun ve çeşitli mezhep unsurlarının bulunduğunu ve barış içinde yaşadıklarını ifade etmişti. Devlet Başkanının konuşmalarında bu hassasiyete dikkat ettiğini, "Yeni Özbekistan” vizyonu içerisinde herkesi kuşatan ifadeler kullandığını görüyoruz. Elbette bu yaklaşım isabetli ve doğru bir siyasettir.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, "Yagona Vatan, yagona xalq bo‘lib, yangi hayot va kelajak yaratamiz!” (Tek Vatan, tek halk olarak yeni bir hayat ve gelecek inşa edeceğiz!) vizyonunun ve sloganının toplumsal temellerini şöyle açıklamaktadır:
"Bizim en büyük gücümüz; kökeni, dili ve inancı ne olursa olsun, bu mukaddes toprakları Vatan bilen tüm vatandaşlarımızın kalbindeki sarsılmaz birlik ve beraberlik duygusudur."
"Yeni Özbekistan'ı inşa etmek, sadece ekonomik bir kalkınma değil; bilime, yüksek maneviyata ve gençlerin yaratıcı enerjisine dayanan, halkımızın refahını esas alan ortak bir geleceğin adıdır."
"Tarihin bu dönüm noktasında, omuz omuza vererek kuracağımız her yeni eser, gelecek nesillerimize bırakacağımız en büyük miras ve bağımsızlığımızın en güçlü teminatı olacaktır."
Zamanımızda birçok ülke çok kültürlü, çok aidiyetli kimlikleri barındırmaktadır. Bu yüzden birlikte yaşama zeminini sağlamak ve sürdürmek durumundadır. Çağımızda birlikte yaşama bir zorunluluk, sorumluluk ve hatta fırsat haline gelmiştir. (Çalışma alanımız itibariyle "Birlikte Yaşama”, "Farklılıkların Yönetimi” konularında yurt içinde ve yurt dışında akademik tebliğ ve makalelerimiz yayınlanmıştır. - KYA). Özbekistan Devlet Başkanı, devlet ve halk, Özbekistan'da farklılıkların ve hakikatin farkındadır. Yapılan programlarda, söylemlerde bu hususa çok özen gösterilmekte ve dikkat edilmektedir.
Müstakilliğin 35. Yıl Sloganı (Mottosu): "Tek Vatan, Tek Halk, Yeni Bir Hayat ve Gelecek İnşa Edelim"
(https://www.mustaqillik35.uz/) sitesinde etkinlik programları şu şekilde anlatılıyor:
- Ana Fikir: "Tek Vatan, Tek Halk, Yeni Bir Hayat ve Gelecek İnşa Edelim" fikri, festival programının ana birleştirici temasıdır.
- Amaç: Ulusal birliği güçlendirmeyi, sosyal uyumu artırmayı, gençleri vatanseverlik ruhuyla eğitmeyi ve ulusal değerleri yeniden canlandırmayı amaçlayan projelerin uygulanması.
- Coğrafya ve Kapsam: Karakalpakistan Cumhuriyeti, tüm bölgeler ve Taşkent şehri; 208 ilçe ve şehir merkezi ile 8.902 mahalle kapsama alanına alınacak.
- Tarih: Mayıs 2026'dan Eylül 2026'ya kadar cumhuriyet genelinde aşamalı etkinlikler düzenlenecektir.
- Katılımcılar: Gençler, aydınlar, yaratıcı insanlar, kamu görevlileri, girişimciler, askeri personel, mahalle aktivistleri, sosyal korumaya ihtiyaç duyan aileler ve farklı milletlerden temsilciler.
- Organizatörler: Cumhuriyet Maneviyat ve Aydınlanma Merkezi, Kültür Bakanlığı, Yazarlar Birliği, mahalle sistemi, Gençlik İşleri Ajansı, Karakalpakistan Bakanlar Kurulu, bölgesel ve Taşkent şehir valilikleri.
Müstakilliğin 35. Yılı Etkinlik Programları
Festival kapsamında tanınmış yazarlar, sanatçılar, kültür insanları ve aydınların katılımıyla bir dizi manevi-kültürel etkinlik düzenlenecektir. Halka yapılan duyurularda şunlar yer almaktadır:
Programda Yer Alan Projeler:
- "Tek Vatan, tek halk olup, yeni bir hayat ve gelecek kuracağız!" sloganı altında gala konseri,
- "Bağımsızlık Sinema Kervanı" projesi,
- "Yeni Özbekistan'ın Mutlu Çocukları" projesi,
- "İyilik Kervanı" projesi,
- "Şükran" kültürel-eğitici buluşmaları,
- "Ulusal Birlik" festivali,
- Genç yazar/sanatçılar ve aydınlarla edebi-kültürel buluşmalar,
- "Metanet" (Şecaat) projesi,
- "Aydınlanma Turu" (Marifet Turu) projeleri.
Özbekistan; iç ve dış saikleri dikkate alan, ince bir kamu diplomasisi ile hassas, dikkatli, gerçekçi ve realpolitiğin farkında bir siyaset izlemektedir. Geçmişte çekilen acıları, yaşanan sıkıntıları dikkate alan; milli ve manevi değerlerine bağlı, bütünleştirici, birleştirici, kuşatıcı ve kapsayıcı söylemler insani bir çerçevede, samimi ve şeffaf şekilde ifade edilmektedir. 35. Yıl programlarında yapılan konuşmalara, medya kanallarında yazılanlara ve halkın katılımına baktığımızda bu yaklaşımların rağbet ve destek gördüğünü söyleyebiliriz. Dualarımız Özbekistan için….
