Konya Ovası'nda iklim değişikliği, kuraklık ve kontrolsüz yer altı suyu kullanımıyla oluşan obruk sayısı her geçen yıl artıyor.
Konya AFAD İl Müdürlüğü bünyesinde 2020'de başlatılan "Obruk Duyarlılık Haritası" projesinde yapay zeka, Coğrafi Bilgi Sistemi ve uydu görüntüleri kullanılarak bölgedeki obruk envanteri güncelleniyor.
Daha önceki yıllarda 576 obruğun kayıt altına alındığı Konya'da AFAD projesinin başlangıcından bugüne kadar 126 obruk oluştu. Kentte 2020'de 28, 2021'de 28, 2022'de 14, 2023'te 12, 2024'te 32, 2025'te 10, bu yıl ise 2 obruk oluştuğu belirtildi.
AFAD'ın duyarlılık haritaları risk yönetiminde yol gösteriyor
Jeoloji Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Şükrü Arslan, Konya, Karaman ve Aksaray'ı kapsayan Konya Kapalı Havzası'nda yer altı suyunun bilinçsiz kullanımının obruk oluşumlarını hızlandırdığını söyledi.
AFAD koordinasyonunda yürütülen envanter ve duyarlılık haritalama çalışmalarının önlem alınması ve afet riskinin azaltılması açısından önemini vurgulayan Arslan, Konya AFAD İl Müdürlüğünün başlattığı proje kapsamında bölgedeki obruk envanterinin düzenli olarak güncellendiğini kaydetti.
Arslan, projede, obruk oluşumuna etki eden ana ve tali faktörlerin analiz edilerek yapay zeka destekli haritalama yöntemleriyle duyarlılık haritaları oluşturulduğunu, bu çalışmaların erken önlem ve risk yönetimi açısından büyük önem taşıdığını kaydetti.
Obrukların AFAD'ın obruk envanter çalışmaları kapsamında saha taramalarıyla belirlendiğini anlatan Arslan, envanterin son yıllarda gelişen uydu teknolojilerinden alınan görüntü analizleri sayesinde güncellendiğini dile getirdi.
Arslan, daha önce oluşmasına rağmen kayıt altına alınmayan çok sayıda obruğun uydu görüntüleriyle tespit edilip envantere eklendiğini belirterek, şöyle konuştu:
"AFAD verilerine göre, Konya Kapalı Havzası'nda 739 obruk bulunmaktadır. Obrukların 702'si Konya'da, 29'u Karaman'da, 8'i de Aksaray'da. Konya'da bulunan 702 obruğun 380'i kuyu tipi obruk sınıfına girmektedir. Bu obrukların da hemen hemen hepsi son 30-35 yılda oluşmuş obruklardır. Envanter güncelleme çalışmaları kapsamında teknoloji de kullanılarak daha önceden oluşmuş obruklar tespit edildi. Yani bu obruklar aslında bundan yıllarca öncesinde oluşmuş."Konya Kapalı Havzası'nda yüzlerce yıl önce oluşmuş ana kaya çökme obruklarının da bulunduğunu dile getiren Arslan, bölgede yaklaşık 50 ana kaya obruğu tespit edildiğini ifade etti.
Arslan, son yıllarda yeni oluşan obruk sayısında azalma gözlendiğine işaret ederek, geçmişte yılda ortalama 20 civarında obruk oluşurken bugün bunun 10'lu rakamlara gerilediğini sözlerine ekledi.
Kaynak: AA
