"Ey insanlar! Yeryüzündeki helal olan temiz şeylerden yiyin. Şeytanın izinden gitmeyin. Çünkü o, sizin amansız düşmanınızdır.” (Bakara/ 168)
"Ey iman edenler! Allah'ın sizin için helal kıldığı temiz- hoş şeyleri kendinize haram kılarak aşırı gitmeyin. Allah, aşırı gidenleri sevmez.” (Maide/ 87)
"Allah'ın size verdiği helal ve hoş rızıklardan yiyin. Allah'ın nimetlerine karşılık üzerinize düşeni yerine getirin (Şükredin).” (Nahl/ 114)
"Şu helaldir, bu haramdır” diyerek Allah adına yalan uydurmayın. Çünkü Allah adına yalan uyduranlar, kurtuluşa eremezler.” (Nahl/116)
Kur'an'ın ilkeleri açık ve net olmasına rağmen yaptığımız ticarete, imza attığımız sözleşmelere, evimize getirdiğimiz kazançlara bakmamız lazım; ne kadar helal anlayışı var? Bu; "helallik” konusu o kadar hassas ki, içinde kesinlikle kul hakkı mevcuttur. Meseleyi yalnızca "yiyecek- içecek” olarak düşünemeyiz. Aslında her iş ve işlemde kul hakkı söz konusudur. O bakımdan davranışlarımızı gözden geçirmemiz, attığımız adımı iyi hesap etmemiz gerekir.
- Ömer; "bu gün Allah için ne yaptın?” diye kendini sorgularmış. Bu sorgulamayı bizim de yapmamız şarttır.
Kur'an-ı Kerimde: "Yiyiniz içiniz ancak israf etmeyiniz” ifadesi vardır. Bu, israfın haram olduğunu ortaya koyar. Her haram, israftır. Her israf lükstür. Aynı zamanda haramı; hakkı ihlal olarak da söyleyebiliriz.
Ağzına girene ve ağzından çıkana dikkat et. Bütün bela, haram lokmadadır. Haramlar; bedeni, ahlakı, duyguları felç eder. Akıl ve vücut binası; sadece Allah'ın yarattığı istikamette hareket etmek durumundadır. Bunu bozarsak, helali haram yapmış oluruz. Kur'an'da; "Şeytanın adımlarını takip etmeyin. O, sizin apaçık düşmanınızdır” ifadeleri yer alır. Şeytan; haram işlemeyi, helalden uzak kalmayı öğütler. Hz. Âdem'in Cennetten çıkmasına sebep olmuştur. Çünkü Cennetteki haram meyveyi yemiştir.
Allah'ın sınırlarını çiğnemenin adıdır haram. Büyük mutasavvıf Mevlana Celaleddin-i Rumi neler söylüyor Helal lokma konusunda? Onu dinleyelim;
"Nur ve kemali artıran lokma; helal kazançtan elde edilen lokmadır.”
"İlim ve hikmet, helal lokmadan doğar. Aşk ve rikkat (Kalp inceliği) helal lokmadan meydana gelir.”
"Bir lokmadan hasede uğrar, tuzağa düşersen; bir lokmadan bilgisizlik ve gaflet meydana gelirse, sen o lokmayı haram bil.”
"Hiç buğday ektin de arpa verdiğini gördün mü? Hiç attan eşek sıpası doğduğunu gördün mü?”
"Lokma tohumdur, mahsulü fikirlerdir. Lokma denizdir, incileri fikirlerdir.”
"Hizmete meyletmek ve o cihana gitmek azmi, ağza alınan lokmanın helal olmasından doğar.”
"Ekmek manevi olursa, yenmesinde fayda var. Fakat bildiğimiz ekmeğin faydası yok, kalbi daraltıyor.”
"Manevi ekmek, yeşil diken gibi. Deve yiyince yüz türlü fayda, yüzlerce lezzet bulmakta. Fakat yeşilliği gitti de kurudu mu, onu çölde deve yiyince, damağını avurdunu yırtar, paralar. Yazıklar olsun, öyle bir yetişmiş gül kılıç kesildi.”
"Ekmek de manevi oldukça, o yeşil dikendi. Fakat şimdi zahiri ekmek olduğundan kupkuru bir hale geldi, sertleşti.” (MEVLANA'NIN TEFEKKÜR DÜNYASI/ Kazım Öztürk/ Tebeşir Yayınları)
