Mühür hakkınde şöhret kazanmış ve özellikle eli hayır ve uğur getirir diye tanınmış çok meşhur sanatkârlar içinde eskiden beri isimleri bilinenler şunlardır: Geçmiş yüzyıllarda meşhur olan ve hatta o zaman bir mührü bir kese akçaya hatır için hakkeden Mahmud Çelebi, Rıza Çelebi ve Ferid Çelebi, daha sonraları Vefa, Rahmi, Azmi-i Kâdim, Yümni-i Kâdim, Resa, Resmi, Dânâ, Nadir, Sami-i Kâdim, Ziya, Azmi-i Cedid, Sami-i Cedid, Yümni-i Cedid,. En meşhurlarından biri de eski usta hakkakleri bile gölgede bırakan,1731'de vefat etmiş Fenni Efendidir. Yüzyılımızda yaşamış ve yakında vefat etmiş olan Benderyan Mıgırdıç da dikkate ve kaydedilmeye layık bir hakkakti.(...) Her cins maden ve taş üstüne her istenen yazı, resim ve çiçeği hakkeder, hangi cins yazı verilirse verilsin, istendiği kadar ufaltıp pek küçük bir yere sığdırırdı. Kendisi yazı bilmediği halde resm-i hattı hiç bozmadan, büyük kıt'ada bir yazıyı bir mühür devresi kadar bir yere kusursuz nakledip hâkederlerdi. Bu alandaki maharet ve sanatı kendinden evvel gelenlerin hepsinin ustunde idi."
(Abdülaziz Bey, Osmanlı Âdet, Merasim ve Tabirieri, S.141-142'den)
SAATÇİLİK
Osmanlı sanatlarına, üstün yeteneğiyle saatçiliği de katan sanatkârlar olmuş mudur? Bu soruya, "olmuştur." yanıtı verilse de adlarıdan söz edilecekleri gerçek birer saat yapımıcısı ve marka sahibi, yaptıkları saatleri de amatörce birer imalat saymanın ötesine geçilemez. Ancak bu gerçeğin kurmalı makineli saatlerle ilgili olduğunu belirtmek gerekiyor.
