Fahri ÖZPARLAK
Fahri ÖZPARLAK
fahriozparlak@yenikonya.com.tr

ORTA ASYA’DAN ANADOLU’YA BÜYÜK HUN’DAN OSMANLI’YA TARİHTEKİ TÜRK DEVLETLERİ

22 Mayıs 2020, Cuma günü eklendi.

I. GIYASEDDİN KEYHÜSREV

I. Gıyaseddin Keyhüsrev (ö. 1211) Anadolu Selçuklu Sultanı ve II. Kılıç Arslan'ın oğludur. İki değişik dönemde tahta çıkmıştır. II. Kılıç Arslan 1186'da ülkesini 11 oğlu arasında paylaştırılmıştı. Ancak daha kendisi hayattayken oğulları arasında veliahtlık mücadelesi başladı. II. Kılıç Arslan 1192'de ölünce I. Gıyaseddin Keyhüsrev diğer kardeşlerine üstün gelerek tahta çıktı. Ama 1196'da tahtını ağabeyi II. Süleyman Şah'a bırakarak geri çekilmek zorunda kaldı. II. Süleyman Şah, 1204'te öldüğünde yerine bir süre II. Süleyman Şah'ın çocuk yaştaki oğlu III. Kılıç Arslan geçti. Ama 8 aylık bir süre içinde yeğenine üstün gelen I. Gıyaseddin Keyhüsrev 1205'te ikinci kez tekrar tahta çıktı. I. Gıyaseddin Keyhüsrev Karadeniz'deki ticaret yollarını kesen Trabzon Rum İmparatorluğu üzerine bir sefer düzenleyerek bu yolu yeniden Türklere açtı. Daha sonra önemli dış ticaret limanı olan Antalya'yı topraklarına kattı. I. Gıyaseddin Keyhüsrev, sultanların ülke topraklarını oğulları arasında paylaştırma geleneğine son vererek merkezi yönetimi güçlendirdi. Vilayetleri yönetmekle görevlendirilen şehzadeleri merkezi yönetime bağlı birer vali durumuna getirdi. I. Gıyaseddin Keyhüsrev 1211'de İznik İmparatoru Teodor Laskaris ile yaptığı bir savaşta yenik düşerek öldü.

II. SÜLEYMAN ŞAH

II. Süleyman Şah (ö. 1204) Anadolu Selçuklu Sultanı ve II. Kılıç Arslan'ın büyük oğludur. II. Kılıç Arslan 1186'da ülkesini 11 oğlu arasında paylaştırdı. Ne var ki, daha kendisi hayattayken oğulları arasında veliahtlık mücadelesi başladı.

1192'de II. Kılıç Arslan'ın ölümünden sonra oğullarından I. Gıyaseddin Keyhüsrev tahta çıktı. Ama 1196'da tahtını ağabeyi II. Süleyman Şah'a bırakmak zorunda kaldı. II. Süleyman Şah'ın en büyük başarısı Erzurum'u alarak Saltukluların varlığına son vermek oldu. 1204'te öldüğünde Anadolu Selçuklu Devleti'ni yeniden eski gücüne ulaştırmıştı.

III. KILIÇ ARSLAN

III. Kılıç Arslan Anadolu Selçuklu Sultanı ve II. Süleyman Şah'ın oğludur. Sekiz ay gibi kısa bir süre ( 1204- 1205) sultanlık yapmıştır. III. Kılıç Arslan babasının 1204'te ölümü üzerine çocuk yaşta Konya'da tahta çıktı. Tahta çıktığı sırada Dördüncü Haçlı seferi İstanbul'u ele geçirmiş ve İstanbul'da Latin İmparatorluğu'nu kurmuştu. Babası tarafından tahttan indirilmiş olan amcası I. Gıyaseddin Keyhüsrev Türkmenlerin desteğiyle III. Kılıç Arslan'ı tahttan inmeye zorladı.

Danişmendli Türkmenleri Isparta Kalesini aldılar. Sonunda 1205 yılında I. Gıyaseddin Keyhüsrev tahtı ele geçirdi. III. Kılıç Arslan ve maiyetini Gevele Kalesinde yaşamaya mecbur bıraktı. III. Kılıç Arslan orada öldü.

I. İZZEDDİN KEYKAVUS

I. İzzeddin Keykavus (ö. 1220) Anadolu Selçuklu Sultanı ve I. Gıyaseddin Keyhüsrev'in büyük oğludur. I. İzzeddin Keykavus babası I. Gıyaseddin Keyhüsrev'in ölümü üzerine 1211'de tahta çıktı. Önce kendisine karşı ayaklanan kardeşi I. Alâeddin Keykubad'ı etkisiz hale getiren I. İzzeddin Keykavus, böylece iktidarını sağlaştırdıktan sonra bütün dikkatini Anadolu'da ticaretin canlandırılmasına verdi.

Kıbrıs Krallığı'yla bir anlaşma yaparak iki ülke arasındaki ticareti serbest hale getirdi. Kuzey ticaret yolunu açmak için Sinop'u Trabzon Rum İmparatorluğu'ndan aldı. Daha sonra, güney ticaret yolunu engelleyen Ermeni derebeyinin üzerine yürüdü ve Ermenileri yenerek Suriye ticaret yolunu açtı. Böylece Anadolu, ticaret kervanlarının merkezi durumuna geldi. I. İzzeddin Keykavus 1220'de öldü ve yerine kardeşi I. Alâeddin Keykubad geçti.

I. ALAEDDİN KEYKUBAD

Anadolu Selçuklu sultanı, Sultan Birinci Gıyaseddin Keyhüsrev'in oğlu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Çok iyi bir tahsil ve terbiye ile yetiştirildi. Türk-İslam an'anesine göre Emir Seyfeddin, Ay-Aba ve Emir Bedreddin Gevhertaş kendisine atabek tayin edildi. Ana dili olan Türkçenin yanında, Farsça, Rumca ve Arapça öğrendi. Ayrıca yüksek İslami ilimleri ve astronomiyi öğrendi. 1205'te Tokat'ın melikliğine (valiliğine) tayin edilerek devlet idaresini öğrendi ve tecrübe sahibi oldu. Babasının vefatı üzerine Sultanlığa ağabeyi birinci Keykavus seçildi. Bunu kabul etmeyip tahta geçmek isteyen Keykubad, Erzurum meliki Tuğrul Şah ile anlaşarak Kayseri'deki ağabeyinin üzerine yürüdü. Fakat taraftarları ağabeyi ile birleşince Ankara Kalesine sığındı. Keykavus, Ankara Kalesini kuşatarak Keykubad'ı ele geçirdi ve Malatya'daki Minşar Kalesine hapsetti.

Keykavus'un ölümü üzerine 1220 yılında tahta çıktı. Onun genişleme ve büyük devlet haline gelme siyasetine devam etti. Önce, Ermenilerle Doğu Latinler arasındaki çatışmadan faydalanarak Ermenilerin elindeki Kalonoros Kalesini aldı. Yeniden inşa edilen ve sağlam surlarla çevrilen şehre Sultan'ın ismine izafeten Alaiye (Alanya) ismi verildi. Bu sırada Artuklulardan Diyarbekir hükümdarı olan Mes'ud'un Keykubad adına okunan hutbeyi kaldırması üzerine buraya Mubarezeddin Çavlı kumandasında bir ordu gönderdi. Bu ordu, Mes'ud'un ordusunu yendi ve Çemişgezek gibi bazı kaleleri ele geçirdi. Ayrıca, Eyyubi hükümdarı Melik Eşref'in yardımcı olarak gönderdiği kuvvetleri de bozguna uğrattı. Bundan sonra, Eyyubilerle iyi geçinmek isteyen Alâeddin Keykubad esir aldığı Eyyubi kumandanlarını serbest bıraktı. Aynı şekilde Melik Mes'ud'u da bazı hediyeler mukabili yerinde bıraktı.

Yorumlar
Personel Alımı ve Diğer İlanlar için Tıklayınız
SON DAKİKA HABERLERİ