Hz. Lokman’ın, Soyu hakkındaki rivayetler, Hz. Eyyüp Peygamber(a.s.) ile akraba olduğu yönündedir. İslâm âlimlerinin çoğunluğu, o’nun Peygamber değil, hikmet sahibi bir zat olduğu kanaatindedirler. «Hikmet»in bir anlamı da nazarî ilimleri elde ettikten sonra kazanılan ruhî olgunluk, söz ve davranışlarda isabet melekesidir. Zemahşerî’nin Keşşâf isimli tefsir kitabında, o’nun hikmetlerinden bir örnek olmak üzere şu olay nakledilmektedir:
Bir gün Hz.Davud Peygamber(a.s.), Hz.Lokman’dan, bir koyun kesip en iyi yerinden iki parça et getirmesini istemiş; Hz.Lokman da, ona kestiği hayvanın dilini ve yüreğini getirmiş, birkaç gün geçince Hz.Davud aleyhisselâm, bu defa hayvanın en kötü yerinden iki parça et getirmesini istemiş; o, yine dilini ve yüreğini getirmiş. Hz. Davud (a.s. )’ın, sebebini sorması üzerine,Hz. Lokman şöyle demiş: «Bu ikisi iyi olursa, bunlardan daha iyisi; kötü olursa, yine bunlardan daha kötüsü olmaz.»diyerek,bizlere çok önemli aktarımlarda bulunmuştur.
Âyet-i Kerimelerde:“Andolsun biz Lokman'a: Allah'a şükret! diyerek hikmet verdik. Şükreden ancak kendisi için şükretmiş olur. Nankörlük eden de bilsin ki, Allah hiçbir şeye muhtaç değildir, her türlü övgüye lâyıktır.
Lokman, oğluna öğüt vererek: Yavrucuğum! Allah'a ortak koşma! Doğrusu şirk, büyük bir zulümdür, demişti.
Biz insana, ana-babasına iyi davranmasını tavsiye etmişizdir. Çünkü anası onu nice sıkıntılara katlanarak taşımıştır. Sütten ayrılması da iki yıl içinde olur. (İşte bunun için) önce bana, sonra da ana-babana şükret diye tavsiyede bulunmuşuzdur. Dönüş ancak banadır.
Eğer onlar seni, hakkında bilgin olmayan bir şeyi (körü körüne) bana ortak koşman için zorlarlarsa, onlara itaat etme. Onlarla dünyada iyi geçin. Bana yönelenlerin yoluna uy. Sonunda dönüşünüz ancak banadır. O zaman size, yapmış olduklarınızı haber veririm.
(Lokman, öğütlerine devamla şöyle demişti:) Yavrucuğum! Yaptığın iş (iyilik veya kötülük), bir hardal tanesi ağırlığında bile olsa ve bu, bir kayanın içinde veya göklerde yahut yerin derinliklerinde bulunsa, yine de Allah onu (senin karşına) getirir. Doğrusu Allah, en ince işleri görüp bilmektedir ve her şeyden haberdardır.
Yavrucuğum! Namazı kıl, iyiliği emret, kötülükten vazgeçirmeye çalış, başına gelenlere sabret. Doğrusu bunlar, azmedilmeye değer işlerdir.
Küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Zira Allah, kendini beğenmiş övünüp duran kimseleri asla sevmez.
Yürüyüşünde tabiî ol, sesini alçalt. Unutma ki, seslerin en çirkini merkeplerin sesidir.”( Lokman Sûresi âyet:12-19) buyrulmuştur.
Hz. Lokman’ın oğluna yapmış olduğu bu öğütler aynı zamanda bizlere de yapılmıştır. Kendimiz,şirkten uzak durduğumuz gibi evlâtlarımızın, yakınlarımızın, kısacası bütün insanlığın uzak durması için bu öğütleri tekrarlamalıyız. Nerede olursak olalım, Alemlerin tek sahibi Cenab-ı Allah (c.c.) tarafından, her davranışımızın karşımıza çıkartılacağı gerçeği hatırlatılmaktadır. Yapılan işlerimiz çok küçük de olsa, hardal tanesi ağırlığında bile olsa karşımıza çıkarılacağı aşikardır.
Namazı kılıp,iyiliği emretmek,kötülükten vazgeçirmeye çalışmak,başımıza gelenlere sabretmek azmedilmeye değer çok önemli,değerli işlerdendir.İnsanları küçümseyerek yüz çevirmenin,yeryüzünde böbürlenerek yürümenin hoş olmadığı gerçeği çok net olarak anlaşılmaktadır. Konuşmalarımızda, yürüyüşümüzde, kısacası her türlü davranışımızda ölçülü olmamız gerektiği vurgulanmaktadır. Kuran-ı Kerim ve Hadis-i Şeriflerin ışığında, hayatımızı en güzel şekilde yaşayanlardan olmamızı, gerçek anlamda öğütlerini anlayıp uygulamamızı,Cenab-ı Allah (c.c.) herbirimize nasip eylesin.Sıhhat ve âfiyetler dilerim.
