FATİH İSTANBUL VE AYASOFYA

Konya Aydınlar Ocağı'nın Selçuklu Salı Sohbetlerinde, Fethin 569. Yılında Fatih Sultan Mehmet Han anlatıldı.

Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Yeniçağ Tarihi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Alaattin Aköz, akıcı üslubuyla, dinleyenleri sıkmadan İstanbul'u, Ayasofya'yı, Fatih'i ve o dönemi anlattı. Dinleyenlerin dikkatine şu tarihi bilgileri sundu;

-" 40 yıllık tarihçi olarak tarihi şahsiyetler içerisinde sivil olarak Yunus Emre'yi, siyasi olarak da Fatih Sultan Mehmet'i ön planda tutuyorum.

Fatih'in sanatkâr, entellektüel, rönesanscı yönleriyle birlikte değişik açılardan da ele alınır. Fatih iki defa tahta çıktı; 1444'de 12 yaşındayken, 1451'de babası II. Murat'ın vefatı üzerine 19 yaşında tahta oturdu.

Fatih 1446'da kendi iradesiyle değil, bir darbe neticesinde tahtan indirildi, bunu kendisinde bir travma oluşturduğu için asla unutmadı. İstanbul 29 defa kuşatılıp alınamamış bir şehirdir. Emeviler ve Abbasiler döneminde Müslümanlar tarafından yedi defa kuşatıldı. Fatih, İstanbul'u fethetmek mecburiyetindeydi. Osmanlı'ya sultan olacaksa, cihan imparatoru olacaksa, yaşadığı ilk travmadan kurtulacaksa; Fatih, beş yıl boyunca İstanbul'u almanın plan ve programını yaptı. İki yılda Edirne'de hazırlıklarını yaptı.

İSTANBUL DEMEK AYASOFYA DEMEK

İstanbul'un iki kıtayı birleştirmesi ve büyük İpek Yolu ticaretinin Avrupa'ya uzanan ayağını oluşturması dolayısıyla önemlidir. Tarihçiler İstanbul'u hikaye ederlerken daha çok Ayasofya‘yı anlatırlar. "İstanbul'la ilgili öne çıkan unsur her zaman Ayasofya olmuştur. Ayasofya ile ilgili pek çok menkıbe var. Ayasofya dünyanın en büyük mabetlerinden birisi. İstanbul'un kuruluşu 330 ve 400'lü yıllarda nüfusu 500.000'e ulaşmış bir şehir. 530'da da pagan dönemde var olan bir mabedin yerine yeni Hıristiyan mabet yapılıyor.

İstanbul'un fethinde ŞAHİ denilen ve mühendisliğini Fatih'in yaptığı, top ustası Macar Urban'a döktürdüğü yarım tonluk güllelerin atıldığı toplar önemlidir.

İSTANBUL KOLAY FETHEDİLMEDİ

İstanbul'un nüfusu o dönem 40.000. Latin istilasından sonra şehir tamamen tahrip edilmiş durumda. Şehri 7.000 Bizans askeri ve halk savunuyor. Başlarında çok iyi bir komutan olan İmparator Konstantin var. Tarihte iyi bir yeri olan Cenevizli bir komutan var. Üçüncü kişi olarak da Bizans'ı Osmanlıya karşı savunan Şehzade Orhan var. Osmanlı ordusu ise yarısı muharip asker olmak üzere 100.000 askerden oluşuyor. İstanbul o zaman tarihi yarımada dediğimiz üçgen şeklinde bir yer. Bir tarafı tamamen deniz, diğer tarafı çok muhkem surlarla çevrili bir kara ve savunması kolay. Osmanlı donanması irili ufaklı 145 gemiden oluşuyordu. Bizans'a yardıma gelen üç Ceneviz gemisi Osmanlı gemilerini yarıp Boğaz içine girdi. İstanbul'un fethine Fatih'in dışında Veziriazam Çandarlı Halil Paşa başta olmak üzere ulema ve askerler de karşıydı. Fetihten sonra Fatih, askerlere ganimet toplama iznini şehrin daha fazla tahrip edilmemesi için üç günden bir güne indirdi. Fatih ilk Cuma namazını Akşemseddin'le birlikte Ayasofya'da kıldı.”

Şehr-i İstanbul

Peygamber müjdesi İslam nişanı,

Ezanların sesi mest eder canı,

Tekbirle çınlıyor şehrin her yanı,