Kavram, nesnelerin ya da olayların ortak özelliklerini kapsayan ve bir ortak ad altında toplayan genel tasarımdır.
Kavramlar, soyuttur ve gerçek dünyada yoktur. Benzer olan fikirleri, insanları, olayları vs gruplandırmak için kullanılan bir sınıflamadır.
Kavramlarla, kelimeler ve cümlelerle konuşur, yazarız. Kullandığımız her satırın, her kelime ve cümlenin anlatmak istediği şeyler vardır. Boşu boşuna ne yazılır, ne konuşulur ve ne de muhabbet edilir.
Anlamsız, gereksiz konuşanlara; "ağzından çıkanı kulağı duymuyor”, "ma la yani konuşuyor” deriz. Allah, nasılki dünyayı boşuna yaratmadıysa, bizden de boşu boşuna konuşma, yazma, iş, eylem istemiyor. Şunları hiç birimiz yapamayız, yapmamalıyız;
1. Her hangi bir eylem, fiil ve iş yapacağımız zaman; yaratanın varlığını akıldan çıkarmamak,
2. Hiçbir şekilde, yaratanın izni olmadan bir iş yapamayacağımızı idrak etmek,
3. Eğer kötü bir iş, günah işleyeceksek; ya yaratanın olmadığı bir yerde işlemeli, ya yaratanın rızkını yememeli, ya da yaratanın mekanını terk etmelidir.
4. 3. Maddedekileri yapmak mümkün değil mi? O zaman yaratanın arazisinde, yaratana uygun davranış sergilemek zorundayız.
Her zaman fırsatlar yaratıyor yüce rabbimiz! Bize diyor ki; "Günaha düşmemeye çalış. Eğer günaha düşersen, kısa zamanda pişmanlığını ortaya koy. Tevbe et. Bir daha o günahı yapma. Bak sana fırsatlar tanıyorum. Bu fırsatları ölünceye kadar kullan. Ama ne zaman öleceğin belli değil. Ölüm zamanını gizli tuttum. O yüzden her gününü değerlendir. İyi insan olmaya bak…”
Regaib, Mirac, Berat, Ramazan, Oruç, İmsak, Kadir, Bayram, Hicret, Fetih, Cihat, Tavaf, Şeytan Taşlama, Kurban … bunlar birer kavramdır.
Bu kutsal günler, "kutsal” olarak kalıyor, gün bitti mi o da bitiyor. Pazar akşamı Mirac kandilini kutladık. Camiler doldu taştı. Sabah namazında sadece iki sıra cemaat vardı. Kandil akşamında tıklım tıklım olan camilerimiz neden ertesi günlerde dolmuyor? Bütün kandil günlerinde aynı oluyor. Hani bir söz var ya; "kellim kellim la yenfa'” (Konuş konuş faydasız).
Mesela Ramazan ayı içinde oruçla birlikte zikredilen, "imsak” anlayışını, yalnız Ramazana tahsis ediyoruz. İmsak; tutmak demektir. Tutmak, sadece Ramazanda mı olacak? Ramazan dışında tutmayacak mıyız? Pekiyi neyi tutacağız? Nefsimizi değil mi? Nefis, insanda Ramazanda mı var? Onun dışında nefis yok mu?
Kur'anı; Ramazanlarda, hatim yarışı yapmak için okuyoruz. Ama sadece okuyoruz! Ne diyor? Neler anlatıyor? Bizden ne istiyor? İnsan ilişkilerinde nelere dikkat edilmesi gerektiği hususunda neler yapmalıyız?...bunlardan haberimiz var mı?
İsra, gece yürüyüşü anlamındadır. Peygamberimiz, neden gece gitmiş? Evet, kavramları yerli yerine oturtmak, her kavrama, taşıdığı anlamı giydirmek mecburiyeti vardır. Meseleleri belgeli olarak çözüme kavuşturmak zorundayız.
