Dr. Enfel Doğan ve Araş. Görev. Fatih Tığlı'nın; İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C. 33, İstanbul 2005, s. 41-96. SULTAN V. MEHMED REŞAD'IN ÇANAKKALE GAZELİ VE BU GAZELE YAZILAN TAHMİSLER makalaesinde Çanakkale savaşı ile ilgili kaleme aldığı gazeli ve Yahya Kemal'in yaptığı Tahmisi siz kıymetli okuyucularımla paylaşmak istiyorum.
Deniz savaşları sonunda hüsrana uğrayan düşman ordularının kara muharebelerinde de mağlûbiyete uğramasıyla Çanakkale'yi terke mecbur kalmaları karşısında Sultan V. Mehmed Reşad bir şükür nişanesi olmak üzere bir gazel yazar. Devrin hemen hemen bütün gazete ve mecmualarında "Gazel-i Hümayun, Manzume-i Hümayun, Manzume-i Garrâ-i Hümayun vs.” başlıklarıyla yayımlanan 16 bu gazel halk tarafından çok beğenilmiştir.
Gazel-i Hümayun Deniz savaşları sonunda hüsrana uğrayan düşman ordularının kara muharebelerinde de mağlûbiyete uğramasıyla Çanakkale'yi terke mecbur kalmaları karşısında Sultan V. Mehmed Reşad bir şükür nişanesi olmak üzere bir gazel yazar. Devrin hemen hemen bütün gazete ve mecmualarında; "Gazel-i Hümayun, Manzume-i Hümayun, Manzume-i Garrâ-i Hümayun” başlıklarıyla yayımlanan bu gazel halk tarafından çok beğenilmiştir.
Manzûme-i Garrâ-i Hazret-i Hilâfet-penâhî
Savlet etmişdi Çanakkal‘aya bahr ü berden
Ehl-i İslâmın iki hasm-ı kavîsi birden
Lâkin imdâd-ı ilâhî yetişip ordumuza
Oldu her bir neferi kal‘a-i pûlâd-beden
Asker evlâdlarımın pîşgeh-i azminde
Aczini eyledi idrâk nihâyet düşmen
Kadr ü haysiyyeti pâmâl olarak etdi firâr
Kalb-i İslâma nüfûz etmeğe gelmiş-iken
Kapanıp secde-i şükrâna Reşâd eyle duâ
Mülk-i İslâmı Hudâ eyleye dâim me'men
Sultan Reşad bu gazelde; Müslümanların kuvvetli ve ezelî iki düşmanı İngiltere'yle Fransa'nın karadan ve denizden Çanakkale Boğazı'na hücum ettiğini, fakat Allah'ın yardımı ve Türk askerinin olağanüstü mücadele ve mücahedesi karşısında amaçlarına ulaşamadıklarını belirtir.
Devamında, kahraman ordumuzun azmi karşısında, İstanbul'u ele geçirmek isteyen düşmanın âcizliğini anlayarak ve haysiyetlerini ayaklar altına alarak kaçıp gittiğini ifade eder. En sonda da Allah'ın Türk yurdunu sonsuza değin güvenli bir yer kılması için dua eder.
Yahya Kemâl'in Tahmîsi
Cepheden topları ejder gibi bârû-efgen
Arkasından gemiler bir sürü dîv-i âhen
Gökde tayyârelerinden saçarak nâr-ı fiten
Savlet etmişdi Çanakkal‘aya bahr ü berden
Ehl-i İslâmın iki hasm-ı kavîsi birden
Kadın erkek anadan tâ süt emen yavrumuza
Hepimiz cânla sarıldıkça vatan duygumuza
İntizâr etdi adû tehlikeden korkumuza
Lakin imdâd-ı İlâhî yetişip ordumuza
Oldu her bir neferi kal‘a-i pûlâd-beden
Şükür Allâha ki gördüm bu mübârek sinde
Kahramân ordumu serhadde muzaffer zinde
Müjde İrân ile Tûrâna ve Çîn ü Hinde
Asker evlâdlarımın pîşgeh-i azminde
Aczini eyledi idrâk nihâyet düşmen
Allah Allah nidâsıyla muhâcim ahrâr
Tepelerden boşanıp sâika-vârî kahhâr
Etdiler düşmeni bir öyle ki iclâ-yı kenâr
Kadr ü haysiyyeti pâmâl olarak etdi firâr
Kalb-i İslâma nüfûz etmeğe gelmiş-iken
Rûh-ı peygamberi tebşîre giderken şühedâ
Millet arkanda bugün vecd ile tekbîr-serâ
Yürü mihrâb-ı hilâfetde senâ-hân-ı Hudâ
Kapanıp secde-i şükrâna Reşâd eyle duâ
Mülk-i İslâmı Hudâ eyleye dâim me'men
