Herhangi bir mesele hakkında düşünme, zihni yorma, derin düşünme ve işin şuuruna varma.
Tefekkür; fikir kökünden gelir. Şuurlu hareket, bilinçli davranış, akıllı tavır sergilemek. Meseleler hakkında; iyi tahlil ederek, enine boyuna inceleme yaparak sonuca varmak.
Fikir; Şemseddin sami’nin; “Kamus-i Türki” isimli eserinde; akıl, zihin, zeka, re’y, bir adamın kendi fikrince kararlaştırıp tensip ettiği yol, niyet... Olarak belirtilir.0F
Tefekkür konusunda Kur’an-ı Kerimde birçok âyet mevcuttur;
“Sana, şarap ve kumar hakkında soru sorarlar. De ki: “ Her ikisinde de büyük bir günah ve insanlar için bir takım faydalar vardır. Ancak her ikisinin de günahı faydasından daha büyüktür. Yine sana iyilik yolunda ne harcayacaklarını sorarlar. İhtiyaç fazlasını de. Allah size âyetlerini böyle açıklar ki düşünesiniz.”1
“Sizden biriniz arzu eder mi ki, hurma ve üzüm ağaçlarıyla dolu, arasından sular akan ve kendisi için orada her çeşit meyveden bulunan bir bahçesi olsun da, bakıma muhtaç çoluk çocuğu varken kendisine ihtiyarlık gelip çatsın, bahçeye de, içinde ateş bulunan bir kasırga isabet ederek yakıp kül etsin! Elbette bunu kimse arzu etmez. İşte düşünüp anlayasınız diye Allah size âyetlerini açıklar.”
“Onlar, ayakta dururken, otururken, yanları üzerinde yatarken (Her vakit) Allah’ı anarlar. Göklerin ve yerin yaratılışı hakkında derin derin düşünürler ( ve şöyle derler) Rabbimiz! Sen bunu boşuna yaratmadın. Seni tespih ederiz. bizi cehennem azabından koru.”3
“De ki: “Ben size, Allah’ın hazineleri benim yanımdadır demiyorum. Ben gaybı da bilmem. Size, ben bir meleğim de demiyorum, ben, sadece bana vahyolunana uyarım.” De ki: “Kör ile gören hiçbir olur mu? Hiç düşünmez misiniz?”4
"O'dur ki arzı uzattı, orada sabit dağlar ve ırmaklar var etti. Orada bütün meyvelerden iki çift yarattı. Geceyi gündüzün üzerine örtüyor. Şüphesiz bunda tefekkür eden (düşünen) bir toplum için ayetler vardır" 5
"O'dur ki, sizin için gökten bir su indirdi. İçecekleriniz ondandır ve hayvanları otlattığınız ağaçlar, bitkiler ondan sulanıp filizlenmektedir. Onunla size ekin, zeytin, hurma, üzümler ve her çeşit meyvelerden bitirmektedir. Şüphesiz bunda, tefekkür eden (düşünen) bir toplum için (yaratıcının varlığına, kudretine ve hikmetine) işaret vardır"6F "Biz bu Kur'an'ı bir dağa indirseydik, Allah'ın korkusundan onu, baş eğmiş, parça parça olmuş görürdün. Bu misalleri, tefekkür etsinler diye insanlara veriyoruz"7F
Kur’an-ı kerim, tefekkür konusunda böylesine hassasiyetle dururken Mevlana’nın- ki ben Kur’anın bendesiyim- diyecek kadar Kur’ana saygısını belirten bir insanın tefekküre bigane kalması herhalde düşünülemez.
Herkes; düşünmek, fikir geliştirmek, olaylara karşı aklını kullanarak çözüm getirmek zorundadır. Kitle hareketlerine, kitlenin dediklerine göre değil, aklın, mantığın, hukukun, sağduyunun dediklerine kulak vermek, bir yanlış varsa, birlikte doğruyu bulmaya çalışmak, “vurun abalıya” anlayışından uzak durmak… bütün bu davranışlar, toplumda, ülkede ve hatta dünyada itibar kazandırır.
Dünyanın her yerindeki olaylara bakarak, “bakın dünya da kaynıyor, oralarda da olaylar oluyor” diyerek, çözümsüzlük üretmek ne kadar yanlışsa, “hah şimdi faka bastı, hükümeti alaşağı etmenin, başbakanı yerden yere çarpmanın tam zamanı, bu kışkırtmalar bize oy getirir…” düşüncesine girmek de bir o kadar yanlıştır. Unutmayalım ki; “akıllı hareket etmek” her zaman kazandırır.
