KONYA VE ANADOLU’DA ÇİNİ ve LÜLECİLİK SANATI

Kal'a-yı Sultaniyye'nin adını değiştiren Çanakçılık

Osmanlı tarihlerinde Çanakkale'nin adı Kal'a-yı Sultaniye'dir. Burada üretilen çanak çömlekler, 18. Yüzyıldan itibaren Osmanlı ülkelerinde ve deniz aşırı memleketlerde geniş bir pazar bulduğundan, halk arasında "Çanak Kalesi" olarak ünlenmiştir.

Daha önceleri de testi ve çanak çömlek üretilen yerlerden olan Çanakkale'de bir oranda sanat kaygısı da güdülerek keramik üretimine geçilmesi 18. Yüzyılın ortalarına doğrudur. Burada yapılan ve bin bir çeşit denebilecek keramikler, genellikle günlük  gereksinimlere ve daha geç bir dönemden itibaren de hatıra eşyasına dönük olmuştur. Yörenin kırmızı ve sarımtırak kil hamurlarından yapılan Çanakkale çanak çömleği, formları, desen ve renkleri, açık kahve, san, açık yeşil, krem renginde astar üzerine betimlemeleri ve sırlama tekniği ile İznik ve Kütahya işlerinden farklı bir üçüncü boyut olmuştur. 

Saydam sır altına siyah, beyaz, mor, kahverengi, san renklerle ve basit çizgilerle işlenen gemi ve cami betimlemeleri, insan ve hayvan figürleri, benekler, çiçekler, rozetler, 18. Yüzyıl üretimlerinin daha özenli ve sanatsal olduğunu göstermekte iken, 19. yüzyıla ait, su testisi,kuş ve at başlı süs testileri, nargileler, fincan, matara, vazo, sürahi, bardak, şamdan, kandil, kalemlik, tuzluk, şekerlik vb. örnekler koyu yeşil, kirli san, kahverengi tek renk sır üstüne bezemeli kaba formlardır.

Çanakkale keramiklerini naif sanat ürünleri olarak değerlendirenler, Avrupalı turistler olmuştur. Bu nedenle de Osmanlı dönemine ait Çanakkale işi özgün keramikler, Türkiye'den çok Avrupa'daki koleksiyonlarda bulunmaktadır.