Zekâtı, Müslüman akıllı ve ergenlik çağına gelmiş, hür olan ve dinen zengin sayılan kimselerin vermesi farzdır.Dinen zengin sayılanlar, borcundan ve asli ihtiyaçlarından başka nisap miktarı mala sahip olan kimselerdir. Asli ihtiyaç: oturulan ev, giyim eşyası, binek araba ve ailenin bir yıllık nafakasıdır. Nisap: dinimizin bize bildirdiği bir zenginlik ölçüsüdür. Bu ölçüye göre asli ihtiyaçlardan başka (20 miskal) 80.18 gr altını, yaklaşık 200 dirhem, 640 gr gümüşü veya bu miktarlar karşılığında parası ve ticaret malı bulunan kırk koyun veya keçiye, otuz sığıra veya beş deveye sahip olan Müslümanlar nisap miktarı mala sahip olmuş sayılırlar. Asli ihtiyaçlardan başka bu miktarlarda para ve mala sahip olanların, sahip oldukları dönemden itibaren, üzerinden bir yıl geçince zekât farz olur. Paranın her 40 lirasından 1 lirası zekât olarak fakirlere verilir. Canlı hayvanlarınki türüne göre değişmektedir. Koyun-keçide 40 da birdir. Ancak 80 de iki değildir. 121 den 200’e kadar ikidir.399’a kadar 3 tür. Sonrasındaki her yüzde bir olarak verilir. Beş devesi olan bir koyun, otuz sığırı (danası) olan ise otuzda bir dana verir.
Zekât: Tevbe süresinin 60. ayetinde belirtilen kimselere verilir. Fakirlere (nisap miktarı malı olmayan), yoksullara( hiçbir şeyi olmayan) borçlulara (borcundan fazla nisap miktarı mala sahip olmayanlar), kölelere (hürriyetlerine kavuşturmak için), kalpleri İslâm’a ısındırılanlara, zekâtı toplayan görevlilere, yolculara, (memleketinde malı, parası olduğu halde yolda parasız kalan, elinde bir şey bulunmayan kişilere memleketlerine gidecekleri kadar zekât verilebilir) Allah yolunda mücadele eden, kendini ilme vermiş kimselere verilir.
Zekât ve fitre öncelikle fakir olan yakın akrabaya, komşuya ve sonrasında ihtiyaç sahibi bütün Müslümanlara verilmesi sıralaması daha sevaptır. Yakından uzağa ilkesi benimsenmiştir.
Zekât, usul ve furuğa yani, anne, baba, büyükanne ve büyük baba gibi kişilerle,kişinin, oğluna, kızına, oğlunun ve kızının çocuklarına yani torunlarına, vb. nesillerin aşağı ve yukarı soy bakımından kimler varsa onlara verilemez. Onlara bakmak esastır. Zekât fakirin hakkıdır. Ayrıca, Müslüman olmayanlara, karı-koca birbirlerine ve zenginlere de zekât verilmez.
Zekât,fitre,sadaka ve infak gibi yardımlaşmaların sayılamayacak kadar yararları vardır.Bu ibadetler sayesinde fakirle zengin arasında sevgi meydana gelir. Fakirlerden haset ve kıskançlık kalkar. Aralarında kardeşlik oluşur.
Kişiyi cimrilikten uzaklaştırıp cömert olmasını sağlar.Mal’ın temizlenmesine sebep olur. Zekât,fitre,infak sosyal yardımlaşma sistemidir. Kısacası başkalarını düşünebilme imkânı kazandırır. Ahlaki çöküntüyü önler. Birlik ve beraberliği güçlendirir.
Fitre vermek için şart olan, Müslüman olmak, hür olmak ve aslî ihtiyaçlar dışında nisab miktarı mala sâhip olmaktır. Akıl ve bülûğ fitrede şart değildir. Fitre vâcib olduktan sonra nisab miktarı olan mal zayi olsa bile, fitrenin ödenmesi şarttır.
Nisab miktarı malı olan bir Müslüman, hem kendisi için, hem de bakmakla yükümlü olduğu ailesi, eşi ve çocukları için fitre verir. Aklî dengesi yerinde olmayan çocukların fitresini de yine babası verir. Henüz doğmayan çocuk için ise, fitre verilmez.
Fitrede aslolan husus, herkesin kendi fitresini kendi malından ödemesidir. Eşlerin ayrı ayrı gelirleri varsa,herkes kendi kazancından vermelidir.Eşi çalışmıyor ve geliri yoksa aile Reisi ödemelidir.
Fitre başlıca 4 madde üzerinden verilir:
1 - Buğday veya buğday unundan 2 - Arpadan veya arpa unundan. 3 - Her türlü kuru üzümden4 - Kuru hurmadan. Bu dört gıda maddesinden herhangi birine göre fitre verilebilir. Bu fitreler aynen hurma, buğday,arpa, üzüm olarak verilebileceği gibi, kıymetleri para olarak da verilebilir. Hattâ kıymetlerinin para olarak ödenmesi, daha da efdaldir.
Kişinin fitresini verirken kendi malî imkânını ve zenginliğini göz önünde bulundurarak, fitresini askari olarak bu dört gıda maddesinden birinin kıymeti üzerinden ödemesi gerekir.İsteyen daha yüksek meblağları da verebilir. Esasen yediklerimizden ortalama bedel olarak hesap edip, bu belirlenen rakamdan aşağı olmamak üzere daha fazla vermemiz güzel olur. Bütün ibadetlerimizi hakkıyla yapan,İnfâk eden, zekâtını, fitresini verenlerden olmamız duası ile sıhhat ve afiyetler diliyorum
