Görünen mühimmatların, füzelerin ve diplomatik krizlerin gölgesinde, aslında dünyanın büyük finansal depremlerinden biri yaşanıyor. Bugün köşemizde, ana akım medya da "askeri gerginlik" olarak anılan fakat aslında küresel ekonomi sisteminin şah damarına atılan o kesiği konuşacağız: Hürmüz Gişesi.
Hürmüz'de Yeni Dönem: "Dolar Geçemez!"
İran, Hürmüz Boğazı'nı tamamen kapatmak gibi "geleneksel" ve riskli bir yöntem yerine, çok daha hesaplanmış ve etkili bir hamle yaptı. Boğazın girişine tabiri caizse bir "yazar kasa" koydu. Bloomberg'in verilerine göre kurulan bu gişe sistemi, varil başına 1 dolar kesiyor.
Şöyle bir hesap yapalım:
Bir tanker: 2 milyon varil petrol = 2 milyon dolar geçiş ücreti
Günlük trafik: ortalama 10 gemi = 20 milyon dolar
Aylık potansiyel: 600-800 milyon dolar
Yaptırımlar altında nefes almaya çalışan bir ekonomi için bu rakam can suyu olabilir. Ancak asıl mesele kasanın içindeki para değil, kasanın kabul etmediği para: Amerikan
doları!
1974 Ruhuna El Fatiha
1974 yılında temelleri atılan ve dünyayı petrol almak için dolar istiflemeye mahkûm eden Petrodolar sistemi, bugün Hürmüz Boğazı'nda ağır bir yara alıyor. İran; Yuan, Riyal ve Euro üzerinden kurduğu bu yeni sistemle sadece bir "geçiş ücreti" almıyor; aynı zamanda "Dolar olmadan da bu çark döner" mesajını veriyor.
İran'ın kurduğu bu "dostluk sıralaması" (1'den 5'e kadar puanlama) sistemi, aslında bir sadakat testi. ABD ve İsrail bağlantılı gemilere kapalı olan bu yol, AB ülkelerine ise "Euro ile ödeyin, geçin" teklifiyle açık.
Finansal Bir Nükleer Bombadan Bahsediyoruz. Avrupa şu an köşeye sıkışmış durumda. Veriler korkutucu:
Doğal gaz fiyatları %100 arttı.
Dizelin varil fiyatı 200 dolar bandına dayandı.
Doların küresel rezervlerdeki payı son 25 yılın en düşük seviyesinde (%56,9).
İran'ın AB'ye sunduğu "Hürmüz üzerinden transit geçiş" imkanı, diplomatik bir jest değil; kelimenin tam anlamıyla finansal bir nükleer bombadır. Eğer Avrupa bu teklifi kabul eder ve devasa enerji faturasını Euro ile ödemeye başlarsa, domino etkisi BRICS ülkelerine ve Körfez'e yayılması beklenmektedir.
Gerçek Savaş Kimin Matbaasında?
34 trilyon dolarlık devasa borcunu, doların "vazgeçilmezliği" sayesinde finanse eden Washington için bu durum, cephedeki herhangi bir çatışmadan çok daha büyük bir tehdit.
Avrupa Merkez Bankası'ndan Panetta'nın da dediği gibi: "Savaş bitse bile hasar verildi." Artık cin şişeden çıktı. Dünyanın en kritik enerji damarı olan Hürmüz, sadece petrolün değil, Amerikan hegemonyasının da "tahsilat noktası" haline gelmiş durumda. Televizyonlarda nükleer başlıklar ve bölgesel güvenlik haritaları gösteriliyor. Oysa asıl savaş, dünyanın rezerv para birimini kimin basacağı ve bu paranın Hürmüz'den geçip geçemeyeceği üzerine kurgulanıyor olması.
Filhakika Hürmüz artık sadece bir su yolu değil; petrodolar sisteminin tabutuna çakılan son çivinin adı olabilme potansiyeline sahiptir. Hürmüz'deki bu yeni düzen kalıcı olursa, bildiğimiz finansal dünya düzeninin son kullanma tarihi de dolmuş demektir. Bakalım Washington, "gişede" bekleyen bu kriz için nasıl bir bozuk para bulacak?
