Özbekistan'ın son on yıldır birçok bakımdan hızlı gelişmesi, yükselmesi ve ilerlemesi dikkate şayandır. Zamanımızda gelişme deyince hep ekonomik veriler dikkate alınmakta ve konuşulmaktadır. Halbuki hakiki gelişme, Özbek kardeşlerimizin kullandığı ibare ile ifade edecek olursak " terakkiyat” maddiyat ve maneviyat olarak bütündür. Maddi ve manevi sahalarda gelişme, ilerleme ve yükselme birlikte sağlanırsa milletin huzuru, saadeti ve refahı, istiklali ve istikbali , hakiki terakki mümkündür.
Özbekistan'da edebiyat maneviyatın ve terakkiyatın/gelişmenin en önemli unsurlarındandır. Özbek halkında edebiyata karşı çok kuvvetli alaka, şairlere çok büyük sevgi ve saygı vardır. Öğrenciler ilkokuldan itibaren tarihi ve güncel şahsiyetleri, şairleri öğrenmeye başlıyorlar, şiirlerini ezberliyorlar ve çok samimi bir şekilde okuyorlar. Türkistan coğrafyasında edebi şahsiyetlerin ve şiirlerin, zor ve sıkıntılı dönemlerde halkın sığınağı, sesi ve umudu haline geldiğini anlıyoruz.
"Edebiyat yaşarsa , millet yaşar.” Abdülhamid Süleyman Çolpan ( 1897-1938)
Nevayi Üniversitesi sınıflarından birisinin duvarına Özbekistan'ın en önemli şair ve edebi şahsiyetlerinden Abdülhamid Süleyman Çolpan ( 1897-1938)'ın şu sözlerini yazmışlar, ilk gördüğümüzde zihnimize çakılmıştı : "Edebiyat yaşarsa , millet yaşar.” Gerçekten Özbekistan'da "edebiyat yaşıyor ve millet yaşıyor.” Çolpan'ın şiirleri, yazıları, tercümeleri çok meşhurdur. Merhum Çolpan, çok acılar, işkenceler çekmiş, Stalin döneminde çok genç yaşta , idam edilmiş, " Çolpan” yıldızı gibi parlamış ve kaybolmuş, lakin çok büyük miras bırakmıştır. O sadece Özbekistan'da değil , mesela GÜZEL TÜRKİSTAN şiiriyle bütün Türk Dünyasının gönlündedir. Rahmet ve minnetle anıyoruz. Ruhu şad olsun.
"Adabıy Durdonalar Oltın Merosımız” (Edebi İnciler Altın Mirasımız)
Nevayi Devlet Üniversitesinde bir sınıfta düzenlenen programa/tedbire (tedbir deniliyor) davet edildik, bir sınıfa girdik. Akıllı tahta ve ekranda şunlar yazıyordu : "Adabıy Durdonalar Oltın Merosımız”
Sınıf sade bir şekilde süslenmiş, girişte karşılıklı dört sıra Hocaların oturması için ayrılmış. Destur denilen programın içeriği renkli olarak basılmış, nelerin yapılacağı yazılmış, onu bize de verdiler. Özbekistan'da Edebiyat sınıflarının neredeyse tamamı (bazen bir veya birkaç erkek öğrenci dışında) kız öğrencilerden oluşuyor. Kız öğrenciler Milli kıyafetlerini ( Milli kiyimler, diyorlar ) giymişler. Çok tesirli ve heyecan verici gösterileri izledik, şiirleri dinledik. Bu güzel tedbiri/programı onların sosyal medya kanalında yayınladıkları mesajla aktaralım:
"Millî edebiyatımızın paha biçilmez mirasını tanıtmak, büyük edip ve şairlerimizin eserlerini gençlerin gönüllerine yerleştirmek amacıyla, bu yılın 8 Mayıs tarihinde Özbek Dili ve Edebiyatı Bölümü doçenti, filoloji bilimleri felsefe doktoru N.X. Tursunova ile grup danışmanı M.N. Turayeva'nın girişimiyle, Özbek Dili ve Edebiyatı bölümü birinci sınıf kız öğrencileri tarafından "Edebî İnciler – Altın Mirasımız” konulu edebî, sanatsal, manevi ve kültürel bir etkinlik düzenlendi. Etkinlikte Mahmud Kaşgari, Ahmed Yüneki, Ahmed Yesevi, Yusuf Has Hacib ve Pehlivan Mahmud gibi büyük âlimlerimizin zengin ilmî ve edebî mirası hakkında konuşmalar yapıldı.
Öğrenciler tarafından şiirler, gazeller ve sahne gösterileri sunularak klasik edebiyatımızın paha biçilmez manevi mirası tanıtıldı. Etkinlik, gençlerin millî değerlerimize saygı ruhuyla yetiştirilmesine katkı sağlarken, büyük atalarımızın zengin ilmî ve edebî mirası da yüceltildi.
Etkinlik boyunca Divan-ı Lugat-I Türk adlı eser, Kutadgu Bilig başyapıt ile Hüsrev ve Şirin destanı esas alınarak hazırlanan sanatsal gösteriler sergilendi. Klasik edebiyatımızın hikmet dolu dizeleri ile maneviyat ve iyiliğe çağıran düşünceler, programa ayrı bir ruh kattı.
Öğrenciler tarafından icra edilen şiirler ve sahne gösterileri herkeste büyük etki uyandırarak, atalarımızın mirasına duyulan saygı ve hürmeti daha da güçlendirdi. Etkinliğe katılan misafir, Dr.Kemal Yavuz Ataman tarafından teşekkür ve takdir ifadeleri dile getirildi. Ders öğretmeni Doç. N. Tursunova tarafından düzenlenen bu etkinliğin, gençleri kitap okumaya teşvik edeceği, millî değerlerimizi koruma bilincini artıracağı ve atalarımızın mirasına saygı ruhuyla yetişmelerine hizmet edeceği bir kez daha vurgulandı.
Ayrıca etkinlikte aktif olarak yer alan kız öğrenciler, fakülte teşekkür belgeleri ile ödüllendirildi.” Bu nezih program ve niceleri Özbekistan'da "Edebiyatın Yaşadığını ve Milletin Yaşadığını” , Mahmud Kaşgari, Edib Ahmed Yüneki, Ahmed Yesevi, Yusuf Has Hacib ve Pehlivan Mahmud gibi büyük âlimlerimizin yaşatıldığını, zengin ilmî ve edebî mirasa sahip çıkıldığını göstermektedir.
Çok açık, samimi ve net olarak ifade edelim ki, benzeri programlar Hocaların ve öğrencilerin yakaşımları bizi çok etkiliyor. Milli , manevi aşkımız ve şevkimiz uyanıyor, edebi heyecanımız harekete geçiyor, tazeleniyor. Bu nesilleri yetiştiren Üniversite Yönetimini,kıymetli hocalarımızı , ailelerini ve değerli talebelerimizi tebrik ederiz.
