TÜRKÇE EZAN -1

Efendim tarih 3 Şubat 1928… Bu tarih bize bir zamanlar camilerde Türkçe hutbe ve ezan okunmasını hatırlatır. Bir zamanlar kaleme aldığım radyofonik bir senaryom vardı. Aslında oyunun kahramanları gerçek kişilikler yani yaşanmışlık… Ben sizleri bu hikâyeye götürmek istiyorum.

HACI – Efendiler! Ezanla ilgili bu son sohbetimize hoş geldiniz. Bugünkü Şu andaki hocamız, İhsan Süreyya Sırma Hocaefendi… Bakalım bize neler anlatıyor?

İ.SÜREYYA SIRMA – Bizzat annemin anlattığı şu olay ne ilginçtir: "Ezanın Arapça okunmasının yasak olduğu dönemlerdi. Bir sabah, Ezan vakti yaklaştığında bir sesle uyandım. Korka korka pencereye gittim. Ortalık henüz karanlıktı kimsecikler görünmüyor, o fecir sessizliğinde bir ses duyuluyordu:

Allahu Ekber! Allahu Ekber! Çok korkmuştum. Hemen babanı uyandırdım ve ona; -Kalk! Kalk! Kıyamet kopuyor! Dedim. Gelen sesleri dinledikten sonra, o da benim gibi kıyametin koptuğuna inandı. Çünkü bu " Allahu Ekber" ler yüzünden insanlara neler yapıldığını biliyorduk...

Arapça ezan okunuyordu. Fakat Ezan bitmeden susturuldu. Ancak gün ağardığında gerçeği öğrenebildik. Bizim Pervari'de bir meczup vardı. Meğer Ezanı o okumuş, sonra da     jandarmalar tarafından yakalanarak götürülmüştü. " Bu milletin delilerini bile Ezana hasret bırakmışlardı.

Allah (c.c), bir daha bu gibi hasretleri milletimize tattırmasın. Allah'u Teâla şöyle buyuruyor: 'Allaha çağıran, Salih amel işleyen ve "Kuşkusuz ben Müslümanlardanım" diyenden daha güzel sözlü kim vardır.'" Fussilet, 33.

HACIDEDE – Enver Baytarı Hocaefendi, o günleri şöyle anlatır…

ENVER BAYTARI – Türkçe ezan okunmaya başladığı yıllarda biz daha çocuktuk Gençlik yıllarımızda da ezan Türkçe okutuluyordu. Bu durum onsekizyıl sürdü. O dönemde diğer bölgelerde olduğu gibi, bizim köyümüzde de bu uygulama benimsenmedi.

Her ne kadar " Tanrı uludur. Tanrı uludur diye okuyacaksınız demişlerse de fırsat buldukça "Allahu Ekber, Allahu Ekber" diye ezan okunurdu. Hatta vazifeliler nereden gelebilirler diye orada beklenirdi. Ben çok okudum, minareye çıkıyordum, Tanrı uludur, Tanrı uludur diyordum. Allah affetsin.

ENVER BAYTARI – Tanrı kelimesi Çince'dir, buna dikkat etmeli. Katiyen Allah lafzının yerini tutmaz. Türkçe değildir. Bazıları bunu Türkçe zannediyor. Hâlbuki Allah'ın ismi Türkçe "Çalap”tır. "Çalap"
Ezanı Türkçeleştirmek isteyenler bari "Çalap" deselerdi. Madem Türkçe istiyorsunuz.     

Cenab-ı Hakkın hikmeti, bunun Türkçe olmadığını bilmiyorlardı demek ki yahut araştırmadılar. İnsan, " Tanrı uludur. Tanrı uludur' demekle "Allahu Ekber" demiş olmaz. Çünkü "Allahu Ekber” de hazip varılır, atılan bir kelime vardır.

Nasıldır o: "min külli şey'in". "Allahu Ekber min külli şey'in." Yani her bir şeyden büyüktür manası vardır. Tanrı uludur da bunu aramak mümkün değildir ki…

(Konumuz kaldığı yerden devam edecek)

Selam ve dua ile…