Eskiden bulguru, salçayı, yoğurdu, tarhanayı evde yapar, evde tüketirdik.
Kapalı ev ekonomisi denilen bu yöntemden, kapitalist ekonominin beraberinde getirdiği fabrikada üretilen gıda ve ihtiyaç maddelerinin ambalajlandığı marketlerde satıldığı bir modele geçtik.
Bu model, gıda ve ihtiyaç maddelerinin ambalajlanması zorunlu kıldı. Toplanmayan ambalajlar çevre kirliliği sorununu beraberinde getirdi. .
Son yıllara kadar bu atıkların geriye dönüştürülmesi için ciddi tedbirler alınmadı. Sonuçta bu sorun çevre felaketi denilebilecek devasa boyutlara ulaştı.
Hükümet, "Sıfır Atık Projesi” başlattı. Bunu önemsiyorum.
Ama bu projenin beklendiği kadar başarılı olmadığını söyleyebilirim.
Bu projenin nasıl başarılı olabileceğini, bu konuda başarılı ülkelerin hangi tedbirleri aldığını araştırdım. Düşüncelerimi de katarak bir öneriler paketi hazırladım. Umarım ilgiler ve halkımız için yararlı olur.
1-Geri dönüşümün başarılı olabilmesi için öncelikle tüketicinin bilinçlendirilmesi gerekir. Ana sınıfından başlayarak tüm okullarda en azından bir ünite bu konuya ayrılmalıdır. Televizyon ve billboard reklamları ile halkın bilinç düzeyi artırılmalıdır. Bu uzun bir süreç ve sabır gerektirir.
2-Kısa dönemde sonuç almak için insanların geri dönüşüm çabası cebine yansımalıdır. Mesela;
a-Bir ihtiyaç maddesinin belli sayıda boş ambalajını getirene bir tane bedava verilebilir. Bedelini devlet karşılayabilir. Bunun devlete külfeti, geri dönüşümün toplanması için yapacağı masraftan çok daha azdır.
b-Belediyeler, atık alımı yapabilir, karşılığında ücretsiz ekmek fişi veya otobüs bileti verebilir.
c-Belediyeler, her hanenin geri dönüşümünü tartarak alabilir. O hanenin kişi sayısına göre topladığı yıllık geri dönüşüm miktarına göre çevre temizlik vergisinden muaf tutabilir, az toplayandan çok, hiç toplamayandan daha da çok çevre temizlik vergisi alabilir.
d-Fabrikaların, büyük ve orta ölçekli işletmelerin geri dönüşüm konusundaki performansına göre onlara vergi indirimi yapılabilir, devlet teşviklerinden yararlanabilmesi için bu konudaki performanslarına bakılabilir. Devlet ihalelerine girerken bu işletmelerden geri dönüşüm karnesi istenebilir.
e-Günümüzde insanlar, yoğun olarak sitelerde yaşamaktadır. Bu sitelere mutlaka geri dönüşüm kapları konulmalı, topladıkları atık miktarı ve kalitesine göre ucuz su kullanımı vb. teşvikler sağlanmalıdır.
3-Çevreyi atıklarla kirletenlere de caydırıcı cezalar verilmelidir.
Bu konuda alınacak tedbirler için teklif ve önerilerinizi bekliyorum.
Konunun uzmanı değilim. Ama vatandaşlık görevim ve sorumluluk bilincim gereği, geri dönüşüm sorununun çözümüne fikirlerimle katkıda bulunmaya kendimi mecbur hissettim.
Bu yazımın gazetede yayınlanmasıyla yetinmeyeceğimi, milletvekillerimize, belediye başkanlarımıza ve diğer ilgililere de ileteceğimi değerli okurlarımın bilmesini isterim.
Umarım yararlı olur. Umarım hayata geçirilir.
Selam ve dua ile…
