Odunpazarı ilçesinin kırsal bölgelerinde vatandaşlar tarafından aranan ve bir mantar çeşidi olan dolaman isimli mantar çeşidini aramak isteyen vatandaşlar, uzun süreler boyunca uğraş veriyorlar.
Trüf mantarların bir çeşidi olan ve toprak altında yetişen dolamanı bulmak için ucu sivri demir çubuklardan yararlanılıyor. Genellikle ilkbahar yağmurlarından sonra toprak altında yetişen mantarın kilogram fiyatı ise bin 500 ile 2 bin TL arasında değişiyor. Eskişehir'de vatandaşlar günün erken saatlerinde arayışlarına başlayıp günde yaklaşık 3 kilogram bahse konu mantarı topladıktan sonra, evlerinin yolunu tutuyor. Kimi esnaf sabah saatlerinde dükkanlarını açmadan dolaman avına başlıyor. Tadı kuzu etine benzetilen mantarın en çok közlemesi ve sote şeklinde pişirilmesi tercih ediliyor.
"Güneş açtığında başlayıp hava kararana kadar toplamaya devam ediyoruz"
Eskişehir'de sanayi esnafı olan 43 yaşındaki Alaattin Çetin, "Dolaman mantarı aslında Konya'da daha çok oluyor. Babalarımızdan, dedelerimizden gördüğümüz için onlardan öğrendik dolaman mantarını ve toplamasını. Diğer mantarlardan farklı olarak dolaman mantarının proteini daha yüksek, etten bile yüksek proteini var. Tabii fazla tüketimi de tansiyonu yükseltiyor. Tadı kuzu etine benziyor, ekmeksiz bile yeseniz değişik doyurucu bir tadı var. Bu mantar közde yapılır, fırında, tereyağında kavurarak, yumurtayla yapılabiliyor. Sabah güneş açtığında toplamaya başlayıp hava kararana kadar toplamaya devam ediyoruz. Sadece öğlen yemek yemeye oturuyoruz. Onun dışında durmadan bütün gün topluyoruz" dedi.
"Altın bulsam bu kadar sevinmem"
Yaklaşık 30 yıldır dolaman arayan Fevzi Tek, "Ben 50 yaşımdayım, yaklaşık 20 yaşımdan beri topluyorum dolaman mantarını. Tadını kuzu etine benzetiyoruz ama kuzu etinden de tatlı. Kırsal bölgelerde çıkıyor çoğunlukla. Yağmur yağdıkça sayısı artıyor. Biz satmıyoruz ama arkadaşlar satarken az önce şahit oldum, kilogramını bin 500 TL'ye sattıklarına şahit oldum. Dolaman mantarını toplaması da çok zor. Mesela akşama kadar dolaşsak 3 kilo falan ancak toplanıyor. Eğer eylül-ekimde yeterince yağmur yağarsa nisanın sonundan mayısın sonuna kadar toplanıyor. Dolaman mantarını bulduğumda çok seviniyorum. Bence altından bile daha değerli. Altın bulsam bu kadar sevinmem. Doğada sessiz sakin bir şekilde toplaması da çok zevkli" diye konuştu.
KONYA'DA DOMALAN NERELERDE BULUNUR?
Domalan mantarı, Konya genelinde farklı bölgelerde doğal olarak yetişir. Özellikle Karapınar, Çumra, Ereğli, Kayacık Güvenç Köyü, Eskil, Eşmekaya, Altınekin ve Obruk çevresi bu mantarın daha sık görüldüğü yerler arasındadır.
Konya'nın dışında ise Aksaray, Karaman, Şanlıurfa, Gaziantep ve Malatya civarında da domalan mantarına rastlamak mümkündür.
DOMALAN NEDİR?
Domalan, bilimsel olarak Terfezia olarak bilinen ve halk arasında "çöl trüfü” diye anılan değerli bir mantar türüdür. Genellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde, toprağın birkaç santimetre altında yetişir. Görünüş olarak patatese benzeyen bu mantar, özellikle İç Anadolu'da bahar aylarında sıkça bulunur.
DOMALANIN FAYDALARI NELER?
Domalan mantarı, besin değeri açısından oldukça zengindir. Yüksek protein içeriği sayesinde et tüketemeyenler için alternatif bir kaynak olarak görülür. Ayrıca bağışıklık sistemini desteklediği, vücuda enerji verdiği ve antioksidan özellikler taşıdığı bilinmektedir. Geleneksel olarak bazı bölgelerde göz sağlığına iyi geldiğine inanılan domalan, doğal ve katkısız yapısıyla da dikkat çekiyor.
Bahar yağmurlarının etkisiyle bu yıl bol olması beklenen domalan, hem yöre halkı için önemli bir gelir kapısı hem de doğa tutkunları için keyifli bir aktivite olmaya devam ediyor.
Kaynak: İHA
