Ontoloji (varlık) epistemoloji (bilgi) üzerine oturur.
Allah, insanlığın babası Hz. Âdem (a.s.)'e "öğrenmeyi öğreterek” insana kıyamete kadar bütün varlıkların üzerinde kalabilme kabiliyet ve imkânını lütfetti.
Yapay zekânın sıklıkla tartışıldığı günümüzde "öğrenmeyi öğrenmek” ve öğrendiklerinden yeni bilgiler üretmek çok daha kıymetli bir hale geldi.
Zira yapa zekâ mevcut bilgileri derleyerek reçel yaparken insan –bal arısı gibi- derlediği bilgileri akıl ve kalbinde işleyerek bal yapıyor.
İnsanın edindiği birikimle ifrat ve tefritten uzak vasatta ürettiği bilgiye hikmet diyoruz.
Hikmet; hakkı hak bilip ona uymak, batılı batıl bilip ondan uzak durmaktır.
Pratiğe yansımayan teorik bilgi insanı hikmete götürmez.
Hikmette teori ve pratik birlikte hareket etmelidir.
İnsan akıl ve kalbiyle ürettiği bilgiyi hayatına yansıttığında Allah Teâla o gayretin üzerine mutlaka ikramlarda bulunacaktır ki; buna ilham diyoruz.
İnsanoğlu belki de bütün icatlarında azmi ve çabasının üzerine ilhamların katkısını görmüştür.
Hepsinden önemlisi; insan hayatının son nefesine kadar hayır ve güzellik namına ne biriktirdi ise Allah o kulunun emeğini bıraktığı koordinatlar üzerinden kıyamete kadar devam ettiriyor.
Ahiretin tarlası olan ebedi hayat karşısında çok kısa olan şu kısa dünyada insan bu şuur ve farkındalık ile yaşamalı.
Hikmet peşinde koşmalı, gayret ve azmini sürekli taze tutmalı ve gerisini tevekkülle Rabbine bırakmalı.
Biz tarlaya çekirdekleri ve fidanları bolca ekelim, dikelim, sulayalım, besleyelim.
Biz elimizden geleni yapalım gerisini O'na emanet edelim.
Allah onları değerlendirecektir.
Faith-Wisdom-Effort-Trust
Ontology (existence) is based on epistemology (knowledge).
Allah is the father of humanity. By "teaching Adam (a.s.) to learn", He granted man the ability and opportunity to remain above all beings until the end of time.
Nowadays, when artificial intelligence is frequently discussed, "learning to learn" and producing new knowledge from what is learned has become much more valuable.
While artificial intelligence makes jam by compiling the available information, humans - like a honey bee - make honey by processing the information they have compiled in their mind and heart.
We call the knowledge that man produces in a medium that is free from excess and deficiency, with the knowledge he has acquired, as wisdom.
Wisdom; It means considering the truth as the truth and obeying it, and considering the false as the false and staying away from it.
Theoretical knowledge that is not reflected in practice does not lead to wisdom.
In wisdom, theory and practice must act together.
When a person reflects the knowledge he produces with his mind and heart into his life, Allah Almighty will definitely reward him for that effort; We call this inspiration.
Perhaps humankind has seen the contribution of inspiration to its determination and effort in all its inventions.
Most importantly of all; Whatever a person has accumulated in the name of goodness and beauty until the last breath of his life, God continues the labor of his servant until the end of time, based on the coordinates he left behind.
One should live with this consciousness and awareness in this short world, which is very short compared to the eternal life, which is the field of the afterlife.
He should pursue wisdom, keep his effort and determination fresh, and leave the rest to his Lord with trust.
Let's sow seeds and saplings in abundance in the field, plant them, water them and feed them.
Let's do our best and leave the rest to Him.
God will evaluate them.
