İslam' da yani; Hz. Âdem'le başlayan din de en önemli olan imandan sonra ikinci sırada salih amel gelir.
Nedir salih amel?
Kadim kitaplarda salih amel şöyle tarif edilir:
"Hukuk-u ibada tecavüz etmemekle birlikte; hukukullahı bihakkın ifa etmekten ibarettir.”
Yani; yaratılmışların hakkına tecavüz etmemekle birlikte, yaratanın emirlerini hakkıyla yerine getirmektir.
Müslüman öncelikle yaratılmışların haklarına riayet edecek çünkü o haklar Allah'ın rahmet ve mağfiret iklimine girmiyor.
Öncelikle hakkına girdiğin varlıkla helalleşmen gerekiyor.
Bu sebeple "yetim/kamu malına yaklaşmayın” (İsra; 17/34) emri verilmiş; çünkü yetim küçükken hakkını ihlal ettiğin ve kamu malında da 85 milyonla helalleşemezsin.
Dolayısıyla yetim/kamu malını yiyen dünyanın en ahmak insanıdır.
Yaratılmışların haklarının hassasiyetine iki misal vereceğiz:
1. Yüksek sesle konuşmak
2. Kötü kokmak
Allah Kur'anda "yüksek sesle konuşmayı şu şekilde eleştirir:
"Yürürken ölçülü, mutedil yürü! Konuşurken sesini kıs. (Sesini ölçülü kullan, ayarla) bağırarak konuşma! Unutma ki seslerin en çirkini, avazı çıktığınca bağıran eşeklerin sesidir." Lokmân, 31/19
Toplum içerisinde ikinci, üçüncü şahısların olduğu yerde yüksek sesle konuşmak, müzik dinlemek, eksozu bozarak gürültü yapmak v.b. her tür insanların kulağını tırmalayan eylem kul hakkıdır, helalleşmesi olmayan güçlendirilmiş haramdır.
Kötü kokmak ta öyledir.
Sarımsak, soğan, sigara ve ter kokularıyla ya da koridora bıraktığı kokan çöp poşeti ile veya pişirdiği bol baharatlı yemeklerin kokusuyla ikinci, üçüncü kişileri rahatsız etmek kul hakkıdır, helalleşmesi olmayan katmerli haramdır.
Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) güzel kokuyla ilgili emirleri bir fazilet değil bir sorumluluktur.
Allah Elçisi (s.a.v) "Güzel kokmayan bizim mescidimize gelmesin” ifadesiyle bu konunun ne kadar hassas ve önemli olduğuna işaret etmiştir.
Özellikle cemaatle namaz, market alışverişleri ve toplu taşıma gibi mecburen diğer insanlara yakınlaşacağın mekânlarda yüksek sesle konuşan ve pis kokan insanlar altından kalkmaları imkânsız sayısız vebalin altına girmektedir.
İnsan imtihan için gönderildiği dünya hayatını "tüy gibi” yaşamalıdır.
Kimseyi sesiyle, kokusuyla, hal ve hareketleriyle hiçbir yaratılmışı rahatsız etmeden onların haklarına girmeden yaşamalıdır.
Aksi takdirde;
Ahirette büyük sürprizlerle karşılaşacağı kesindir.
