Nisan 2026 ortasında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından duyurulan ve Marmaris'teki Amos Antik Kenti'ne ait olduğu belirlenen 2200 yıllık yazıt, Hellenistik döneme ait son derece detaylı bir arazi kira sözleşmesi (kira kontratı) niteliğindedir.
Milattan önce 220-200 yılları arasına tarihlenen ve iki yüzünde de yazılar bulunan bu stel (yazılı dikili taş), antik dünyadaki tarım hukuku ve ekonomi sistemi hakkında benzersiz bilgiler sunmaktadır.
Yazıtta öne çıkan ve dönemin tarım politikasını gözler önüne seren dikkat çekici detaylar şunlardır:
Fidan Dikme Zorunluluğu: Sözleşmede arazinin boş bırakılmaması ve üretime kazandırılması için çok sıkı şartlar koşulmuştur. Kiracının ödediği her 100 drahmilik kira bedeline karşılık araziye 800 asma ve 40 incir fidanı dikmesi zorunlu tutulmuştur.
Tarımsal Talimatlar: Sadece dikilecek fidan sayısı değil, bu fidanların toprağa ne kadar derinlikte dikilmesi gerektiğine dair zirai uygulama kuralları bile maddeler halinde yazıta kazınmıştır.
Ağır Cezai Şartlar: Kiracının yükümlülüklerini yerine getirmemesi, üretimi aksatması ya da kurallara uymaması durumunda uygulanacak çok net tazminat hükümleri ve ağır hukuki yaptırımlar sözleşmede yer almaktadır.
Devlet ve Kutsal Arazi Statüsü: Sözleşmeye konu olan arazilerin devlet mülkü ya da bir tapınağa bağlı kutsal araziler (hazine arazisi) olduğu ve kiralama işlemlerinin sadece Amos vatandaşlarının katılabildiği özel ihalelerle yapıldığı anlaşılmıştır.
İlginç bir detay: Asıl yeri Marmaris Amos'taki Apollon Samnaios Kutsal Alanı olan bu tarihi sözleşme, şaşırtıcı bir şekilde Fethiye'deki Şövalye Adası'nda, Orta Çağ'dan kalma bir şapelin zemininde bulunmuştur. Uzmanlar, antik kent terk edildikten yüzlerce yıl sonra (Orta Çağ'da) bu taşın gemilerde balast (denge taşı) olarak kullanılmak üzere Fethiye'ye taşındığını ve orada bir inşaat malzemesine dönüştüğünü tespit etmiştir. Eser günümüzde Fethiye Arkeoloji Müzesi'nde koruma altındadır.
Kaynak: Haber Merkezi
