Yazma Eserlerin İzinde – Akif Atakan (Mestanlı /Bulgaristan)

Bazı insanlar vardır; bir ömür boyunca yük taşır ama bu yük ne maldır ne mülktür. Taşıdığı şey, hafızadır. Yanmış bir kütüphanenin külleri, yıkılmış bir çeşmenin kitâbesi, paramparça edilmiş bir mezar taşının sessiz çığlığıdır onun omzundaki. Akif Atakan işte böyle bir insandı.

Mestanlı'da, komünizm döneminin karanlık yıllarına şahitlik etmiş bir adam… Kütüphanelerin yakıldığına, çeşmelerin yıkıldığına, mezar taşlarının parçalandığına gözleriyle şahit olmuştu. Ama sadece izlememişti. İçine atmıştı. İçine attıkça da kendine bir vazife biçmişti: "Ne kurtarabilirsem, neyi saklayabilirsem…”

Ahmet Kot Bey'in anlattıkları, bir arşivcinin değil, bir vicdan nöbetçisinin hikâyesiydi aslında.

Küllerle Kurulan Hafıza

Akif Atakan'ın evine giren biri, ilk bakışta şaşırırdı. Raflarda sadece kitaplar yoktu. Kavanozlar vardı. İçlerinde küller… Yanmış bir kütüphanenin küllerini toplamış, kavanozlara doldurmuştu. "Bu,” demişti Ahmet Bey'e, "falanca kütüphanenin külleri.”

Bir başka köşede, çürümüş kitap parçaları… Toprağa gömülmüş, sonra çıkarılmış, dağılmış yapraklar… Bir başka yerde kırık mezar taşı parçaları. Taşın kendisi bile emanetti ona göre.

Bu bir delilik değildi. Bu, bir emanet bilinciydi.

Üç Bin Kitap, Bir Ömür

Yaklaşık üç bin kitap… Sadece kitap da değil: evraklar, notlar, efemeralar, şahsi kayıtlar, taş kitâbeler… Hepsi tertipliydi, dosyalanmıştı. Ahmet Kot Bey ve ekibi, bu koleksiyonu titizlikle tasnif etti. El yazmaları ayrıldı, belgeler düzenlendi.

Mestanlı'da kurulan kütüphanenin bir bölümü "Akif Atakan Arşivi” olarak planlandı. Fakat Akif Atakan'ın vefatından sonra işler zorlaştı. Kızı, kıymetini bilmediği bu miras için yüksek meblağlar talep etti. Eşi Bulgar'dı; Türk kültürüyle bağı yoktu. Mesele para değildi, mesele anlayıştı.

Uzun uğraşlar sonunda kitaplar Mestanlı'daki İmam Hatip'e teslim edildi. El yazması olan bir kısmı ise, Akif Atakan'ın sağlığında emanet ettiği üzere, Türkiye'ye getirildi ve yazma eser kütüphanelerine teslim edildi.

Konya'dan Gelen Selam

Ahmet Kot Bey'in anlattığı bir sahne vardır ki, Akif Atakan'ın ruhunu anlatmaya yeter:

Bir gün, organizasyon gecikmiş, ekip geç kalmıştı. Akif Atakan kırılmış, içmiş, sızmıştı. Selam verildi.

"Kimler bunlar?” diye sordu.

"Konya'dan geldik,” dendi, "Hazreti Pîr'den selam getirdik.”

İşte o an…

Sanki bir söz, bir anahtar gibi kilidi açtı. Ayıldı. Gözleri doldu. Sarıldı. Koşarak içeri gitti, bir el yazması Kur'an-ı Kerim getirdi.

"Allah beni bunun için yaşatıyor,” dedi.

"Bunun için…”

Konya ve Mevlânâ kelimesi, onun için bir çağrıydı. Bir aidiyet hatırlatıcısıydı.

Zihnin Kurduğu Büyük Vazife

Son yıllarında Alzheimer'la boğuşuyordu. Tekerlekli sandalyedeydi. Ama zihninde kurduğu büyük hikâye hiç dağılmadı.

Bir gün Ahmet Bey'e şöyle demişti:

"Ben, Kosova'da şehit olan Sultan Murad'ın çocukluk arkadaşıyım.

O bana dedi ki: ‘Sen Bulgaristan'a gideceksin, oralar sana emanet.'

Ben burayı koruyorum.”

Bu söz, bir hezeyan değil; bir ömür boyu taşınan misyonun sembolüydü.

Bir Kütüphane, Bir Veda

Mestanlı'da belediyenin eski kültür binasının fuayesi kütüphaneye dönüştürüldü. Bulgaristan'daki Türk bir bankerin desteğiyle altyapı sağlandı. Türkiye'den mimarlar plan çizdi. Raflar, bilgisayarlar kuruldu.

Türkiye'den yaklaşık 30 yayınevinden kitap toplandı. Bir kamyon dolusu kitap… Zor şartlarda, sembolik bir bedelle Bulgaristan'a girdi.

Açılışa Akif Atakan da getirildi. Gözyaşlarıyla:

"Bu benim hayatımın hayaliydi,” dedi.

Bir hafta sonra vefat etti.

Sanki yükünü teslim etmişti.

Kalan İz

Bugün Mestanlı'da bir kütüphane varsa,

Türkiye'de o el yazmaları bir rafta yaşıyorsa,

Yanmış bir kütüphanenin külleri hâlâ bir kavanozda saklanıyorsa…

Bu, Akif Atakan'ın sessiz ama derin mücadelesindendir.

Ve bu hatıra, yazma eserlerin izinde yürüyen herkes için bir vicdan çağrısıdır.