Hadiselerin ve Zamanın Ötesinde Bir İlim Ocağı: Hâdimî Kütüphanesi ve Yazma Eserlerin İzinde

Kültür tarihimizin en müstesna hafıza merkezlerinden biri olan Hâdimî Kütüphanesi Anadolu'nun bağrında filizlenen ve asırlar boyu dünyaya ışık tutan muazzam bir ilim ocağıdır. Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü bünyesinde yer alan Yusuf Ağa Yazma Eser Kütüphanesi gibi köklü kurumların koleksiyonlarında, Hâdimî Hazretleri'nin mirasına dair çok değerli izler bulunmaktadır. Öyle ki, Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü'ne yakın zamana kadar gerek fedakâr bağışçılar yoluyla gerekse titiz satın alma faaliyetleriyle kazandırılan pek çok eserin, aslında doğrudan Ebû Saîd Muhammed Hâdimî Hazretleri'nin şahsi kütüphanesine ve iklimine ait olduğu düşünülmektedir.

Hâdim'de yetişen, yazılan ve korunan bu el yazması kitapların her biri, taşıdığı mürekkep ve ruh itibarıyla paha biçilemez birer hazinedir. Ne var ki, bu devasa ilim mirasından günümüz dillerine aksettirilen, çağdaş okuyucuyla buluşturulan eser sayısı parmakla gösterilecek kadar azdır. Hatta ulemanın ve araştırmacıların üzerinde ittifak ettiği üzere; Hâdimî Hazretleri'nin derin ilmini, kozmolojik, kelami ve tasavvufi sırlarını barındıran meşhur eserleri, muhtevasının ağırlığı ve taşıdığı manevi mesuliyet sebebiyle, bugün bile günümüz Türkçesine çevirmeye pek kimse cesaret edemediği düşünülmektedir. Bazı dostlarımız tercüme etmeye ve yayınlamaya niyet etmiş ama henüz bunlarda tamamlanıp okuyucuların hizmetinesunamıştar.Ümidimiz  kısa zamanda bunların tercümesi tahkiki yapılır ve insanlığın hizmetine sunulur.

İşte bu zorluğa ve cesaret gerektiren ilmi iklime rağmen, titizlikle gün yüzüne çıkarılan ve asırlık kütüphane raflarından kalbimize dokunan mübarek nasihatler, tam da modern çağın insanlığına şifa olacak niteliktedir. Hâdimî Kütüphanesi'nde yer alan, zamana meydan okumuş o eşsiz el yazmalarının içinden süzülen ve Yunus Ak tarafından Türkçe'ye kazandırılan evrensel öğütler, günümüz insanının bunalımlarına reçete olarak şu mesajları fısıldamaktadır:

 Hâdimî Kütüphanesi'ndeki Satırlardan Bugünkü İnsanlığa ve Gençliğe Hayat Ölçüleri

1. Maskeleri İndirmek: Söz ile Özün, Bilgi ile Amelin Bütünlüğü

Modern dünya, bilginin en çok üretildiği ama hayat pratiğine en az yansıdığı "samimiyet krizini" yaşamaktadır. Hâdimî Hazretleri'nin satırlarından yükselen ilk çığlık şudur:

Kendi hastalığını tedavi etmekten aciz bir doktorun, başkasına şifa dağıtmaya kalkması ne kadar hazinse, ahlaken kendini inşa etmemiş bir insanın başkasına erdem anlatması da o kadar beyhudedir.

Bugünün insanına ve gençliğine verilen mesaj nettir: Sosyal medyanın, vitrinlerin ve yapay algıların arkasına saklanmayı bırakın. İçi dışı bir, savunduğu değerleri bizzat yaşayan "sahici" insanlar olun.

1. Çağın Esiri Değil, Zamanın Hâkimi Olmak (İbnü'l-Vakt)

Hızın kutsandığı, dikkat sürelerinin saniyelere indiği modern çağda insanlık anı ıskalamakta, geçmişin pişmanlığı ve geleceğin kaygısı arasında ezilmektedir. Hâdimî'nin zamansız ölçüsü şudur:

Geçmiş elden çıkmıştır, gelecek ise koca bir meçhuldür. İnsan için hakiki olan tek şey, şu an nefes aldığı dakikadır. Zamanının esiri değil, zamanının çocuğu (hâkimi) olun.

Her anı ebedi bir kazanca, kalıcı bir iyiliğe dönüştürmek, anlamsız tüketim çılgınlığına karşı durmanın yegane yoludur.

1. Popüler Akıntılara Karşı İffet ve İrade Direnişi

Bugün insanlık, nefsin her arzusunu özgürlük adı altında kutsayan bir hazcılık (hedonizm) sarmalındadır. Oysa kütüphanenin miras bıraktığı sayfalardaki mesaj hürriyetin gerçek sınırını çizer:

Gerçek hürriyet, nefsin kölesi olmak değil; nefsin bitmek bilmeyen fani arzularına karşı irade gösterebilmektir. Her asil davranışın ve iffetin temelinde bu direniş yatar.

Gençliğe düşen, popüler kültürün geçici rüzgarlarına kapılmak yerine, ahlakın sarsılmaz kayalarına tutunmaktır.

1. "Ruhsat" Değil "Azimet": Hayatta Kalite ve Titizlik

Günü kurtarmak, işin kolayına kaçmak ve vasatlığı kabul etmek bugünün en büyük toplumsal hastalıklarındandır. Hâdimî Hazretleri, hayatın her alanında "en yüksek standardı" hedeflenmesini öğütler:

Hayatınızda kolaya ve bahanelere (ruhsatlara) sığınarak yaşamayın. İbadetinizde de işinizde de, insan ilişkilerinizde de daima en titiz, en kaliteli ve en ihtiyatlı olanı (azimeti) esas alın.

Yarım yamalak işlerin değil, dürüstlük ve estetikle yoğrulmuş bir hayat nizamının peşinden koşulmalıdır.

1. Emanet Dünyada Kalıcı İzler Bırakmak

Maddiyatçılığın zirve yaptığı, insanların biriktirdikleri mülklerle değer kazandığını sandığı günümüz dünyasına o köklü kütüphaneden gelen mesaj şudur:

İnsanın elinde tuttuğu dünya malı, sadece bir emanettir. Gerçek malınız, dünyada hırsla biriktirip arkanızda bıraktıklarınız değil; insanlığın hayrına, ahiret azığı olarak önden gönderdiğiniz iyilikler, sevgi ve sönmeyen ilim fenerleridir.

Netice olarak; Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü koleksiyonlarında korunan, satın alma ve bağışlarla asıl yuvasına dönen her bir Hâdimî eseri, sadece geçmişe ait kütüphane malzemeleri değildir. Onlar, tercüme edilmeyi bekleyen, satır aralarında "Duhân Risalesi" gibi sırları saklayan ve hakkıyla anlaşıldığında günümüz insanlığının ruhsal, ahlaki ve toplumsal krizlerine birebir ilaç olacak canlı birer rehberdir.

Kaynakça

 Hâdimî, Ebû Saîd Muhammed. Öğütler ve Mübarek Vasiyetler Risalesi (رسالة النصائح والوصايا المباركة). Çeviren: Yunus Ak.

 Şahin, Bekir. "Hadimi Kütüphanesi” (Yazma Eserlerin İzinde Serisi).