Konya'nın tarihi cami, medrese, türbe ve çeşmelerini süsleyen yüzlerce yıllık gülbezekler, kapsamlı bir bilimsel araştırmayla kayıt altına alındı.
Selçukludan Osmanlı'ya uzanan süreçte taş ve mermer üzerine işlenen bu motifler, yalnızca mimariyi tamamlayan süsleme unsurları değil, aynı zamanda dönemlerin sanat anlayışını ve estetik birikimini yansıtan önemli kültürel miras ögeleri olarak öne çıkıyor.
Sanat tarihçisi Ayşe Nur Taşdelen tarafından hazırlanan "Konya Türk Devri Yapılarında Bulunan Gülbezekler" başlıklı yüksek lisans tezinde, Konya merkez ve ilçelerinde yer alan 43 Türk devri yapısı incelendi. Dr. Öğr. Üyesi Şükrü Dursun danışmanlığında yürütülen araştırmada, taş ve mermer üzerine işlenmiş 1.827 gülbezek tespit edilerek belgelenirken, motiflerin yapı içindeki konumu, kompozisyon özellikleri ve uygulama teknikleri ayrıntılı şekilde değerlendirildi.
Saha çalışmalarıyla desteklenen araştırmada her bir gülbezeğin yapı içerisindeki konumu, malzemesi, işçilik özellikleri ve kompozisyonu ayrıntılı olarak incelendi. Çalışmada ayrıca gülbezekler; bitkisel, geometrik, karma ve yazılı kompozisyonlar şeklinde sınıflandırılarak Türk süsleme sanatındaki gelişimleri değerlendirildi.
Önemli kültür varlıkları değerlendiriliyor
Taşdelen'in hazırladığı çalışma, Konya'nın tarihi yapılarında çoğu zaman fark edilmeyen ancak mimariyi tamamlayan gülbezeklerin yalnızca süsleme unsuru olmadığını, aynı zamanda Türk taş işçiliğinin estetik anlayışını ve sanat geleneğini yansıtan önemli kültür varlıkları olduğunu ortaya koyuyor.
Akademik çevrelerde önemli bir başvuru kaynağı olarak değerlendirilen araştırma, Konya'nın taş süsleme mirasının korunması, belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından da dikkat çekici bir çalışma niteliği taşıyor.
(Ali Asım Erdem)
