İslam düşünce tarihinin en tartışmalı ekollerinden biri olan Mutezile hareketini iletişim perspektifiyle ele alan eser, akıl-vahiy ilişkisi, kelam ilminin doğuşu ve İslam dünyasında akli düşüncenin tarihsel serüvenine farklı bir bakış sunuyor.
Dr. Cemil Paslı, kitabında Mutezile'nin İslam düşüncesine yaptığı önemli katkıları teslim ederken, hareketin özellikle iletişim yöntemlerinde yaptığı hataların tarihsel kırılmalara yol açtığını ifade ediyor.
Paslı, kitapta ortaya koyduğu temel tezi şu sözlerle özetliyor:
"Doğru fikirler, yanlış üslupla kaybedildi. Mutezile âlimleri aklı güçlü şekilde savundular; İslam'a farklı din ve kültür mensupları tarafından tenkitleri cesaretle cevapladılar. Ancak birçok konuda ilklere imza attıkları ve çok ön plana çıktıkları için yaptıkları iletişim hataları sebebiyle akli düşüncenin İslam düşünce tarihinde olgunlaşamadan prematüre doğmasına neden oldular.”
Kitabın dikkat çeken alt başlığı olan "Aklın Premature Doğumu” kavramsallaştırması ise İslam dünyasının asırlardır süren akıl-kalp dengesi tartışmalarına farklı bir yorum getiriyor.
Dr. Paslı'ya göre Mutezile hareketi, hem doğuşunda hem de yıkılışında sert etki-tepki süreçleri yaşamış; bu süreçler ise İslam düşüncesinde akla karşı mesafeli, temkinli ve zaman zaman endişeli bir yaklaşımın oluşmasına zemin hazırlamıştır.
Kitapta ayrıca şu tespit öne çıkıyor:
"İslam dünyası bugün hâlâ bu erken doğumun etkilerini tam anlamıyla aşabilmiş değildir.”
96 sayfadan oluşan eser; kelam ilmi, iletişim, düşünce tarihi, akıl-kalp dengesi ve İslam medeniyetinin entelektüel gelişim süreci üzerine çalışan araştırmacılar kadar, çağdaş Müslüman toplumların düşünsel problemlerini anlamaya çalışan okuyucular için de dikkat çekici değerlendirmeler içeriyor.
Kitap Künyesi
Kitap Adı: Mutezile'nin İletişim Problemi (Aklın Premature Doğumu)
Yazar: Dr. Cemil Paslı
Yayınevi: Çim-Ke Yayınları
Sayfa Sayısı: 96
Tür: Araştırma – İnceleme
(Bekir Turan)
